Xiazhi 夏至

Dit jaar valt de vijfde nieuwe maan van de Chinese lunisolaire kalender op 21 juni en is het tegelijk de tiende zonneterm, xiazhi of zonnewende.

Bij elke nieuwe maan reflecteren de Chinezen in welk seizoen ze zijn en halen ze wijsheid van hun voorvaderen op. Laten we het bij deze vijfde nieuwe maan over ‘verouderen’ hebben.
Zie het leven als een ‘gedwongen toestand’. In de natuur is de norm ‘in evenwicht zijn’ met de omgeving. Een ‘gedwongen toestand’ betekent daarentegen dat het een grotere energie bezit dan in de omgeving aanwezig is. De ‘gedwongen toestand’ is dus een toestand van onevenwicht met de omgevende natuur. Dat onevenwicht zal uiteindelijk tot een toestand van evenwicht terugkeren. Alles wat geboren is, zal leven, zal verouderen en tenslotte sterven.

In de 黄帝内经 Huangdi Neijing, de Yellow Emperor’s Inner Canon (c. 300 voor Chr.), de fundamentele doctrine van de Chinese geneeskunde, staat geschreven dat groei en aftakeling niet lineair zijn maar cyclisch verlopen. Hier volgen enkele observaties van die cycli bij vrouwen en mannen.

Vrouwelijke Jing (kanalen): cycli van zeven jaren:
– de energie van haar nieren wordt optimaal op de leeftijd van 7 jaar
– ze menstrueert als ze 14 jaar wordt
– haar tanden zijn volledig ontwikkeld op 21 jaar
– haar energie, bloed en ledematen zijn in optimale conditie op de leeftijd van 28 jaar
– deze conditie van optimale qi (levensadem) begint te verminderen op de leeftijd van 35 jaar
– haren worden wit op 42 jaar
– de menopauze treedt in als de vrouw 49 jaar wordt

Mannelijke Jing: cycli van acht jaren:
– zijn nierenergie , haargroei en tanden zijn optimaal op de leeftijd van 8 jaar
– zijn spermaejaculatie is er op 16 jaar
– de qi van nieren en tanden is volledig ontwikkeld op 24 jaar
– zijn beste lichaamsconditie heeft hij op de leeftijd van 32 jaar
– zijn conditie begint te verminderen op de leeftijd van 40 jaar
– haren worden wit op 48 jaar
– lever en nieren beginnen af te takelen op 56 jaar
– er is een afname van vitale energie, en een uitvallen van de tanden wanneer hij 64 jaar wordt

Deze veranderingen in het lichaam zijn constanten die, volgens de Chinese geneeskunde, positief of negatief beïnvloed worden door onze genen, onze omgeving, onze levensstijl alsook door onze emotionele sterkte.
Wat raadt de Chinese geneeskunde ons aan nu de zonnewende ons warmere dagen brengt?
“Het wordt tijd om ons eten en om onze sociale contacten pikanter te maken!” …en aldus onze ‘gedwongen toestand’ een boost te verschaffen.
Een spicy meal wordt dan ook het onderwerp van mijn volgende blog.

Drunken poets 醉诗人 (5)

In deze kleine reeks over de drunken poets mag zeker Cui Hao 崔颢 (704?-754 ) niet ontbreken: hij schreef een prachtig gedicht over een toren die één van China’s Vier grote Torens werd, de Toren van de Gele Kraanvogel.

Cui Hao werd geboren in Bianzhou, het huidige Kaifeng en slaagde in de keizerlijke examens in 723. Hij zou als ambtenaar heel veel gereisd hebben. Vier van zijn gedichten, waaronder de bekende Toren van de Gele Kraanvogel, maken deel uit van de Anthologie van Driehonderd Gedichten uit de Tangdynastie.

Er bestaan verschillende legendes over de Toren van de Gele Kraanvogel. De meest bekende gaat over een wijnhandelaar in Wuhan, Xin genaamd.
Men vertelt dat op een dag een ‘onsterfelijke’, Zi’an genaamd, Xins wijnwinkel binnenstapte, verkleed als een bedelaar. Xin bood hem zonder vooroordeel een glas wijn aan.
De arme man kwam terug, elke dag en gedurende vele jaren. Xin verwelkomde hem steeds met evenveel warmte.
Op een dag, toen de bedelaar de winkel verliet, greep hij naar een stuk sinaasappelschil en tekende hij ermee een kraan op de muur. Hij vertelde Xin dat, telkens als hij in de handen zou klappen, de kraan van de muur naar beneden zou komen en voor hem zou dansen. Wonderbaarlijk! Wat de arme man vertelde was waar. En de dansende kraan lokte zoveel klanten naar Xins wijnwinkel dat deze laatste er heel rijk van werd.
Tien jaar later kwam Zi’an terug naar Xins winkel, haalde een blokfluit uit zijn zak en beviel de kraan van de muur te komen. De kraan vloog naar beneden en liet Zi’an op zijn rug klimmen. Samen vlogen ze heel ver weg. In herinnering aan  Zi’an en de kraan bouwde Xin de Toren van de Gele Kraan…

Deze toren bestaat echt en werd opgericht in 223 na Chr., tijdens de Drie Koninkrijken. Hij werd ettelijke keren gedeeltelijk vernield en herbouwd tot hij in 1884 volledig in het vuur opging. Hij werd slechts opnieuw herbouwd in 1980. Deze 51 meter hoge toren, in het centrum van Wuhan gelegen, is nog altijd een toeristische attractie.

Hierbij mijn vertaling van het gedicht:

 

De Toren van de Gele Kraanvogel

Vroeger is hier iemand op een gele kraanvogel weggevlogen,

Op deze plaats staat nu de lege Toren van de Gele Kraanvogel.

De gele kraan, eens weggevlogen, kwam niet meer terug,

Witte wolken wachtten duizend jaar boven de lege toren.

De heldere rivier weerspiegelt de bomen van Shanyang,

Het groene gras wast weelderig op de Papegaaibank,

De avond valt; mijn geboortestreek, waar mag die zijn?

Mist en golven op de rivier stemmen mij zo triest.   

Drunken poets 醉诗人(4)

Met de, bij ons minder bekende maar in China hooggeprezen Tangdichter, Liu Yuxi  刘禹锡 (772-842), vervolg ik dit klein overzicht (er waren er veel meer!) van de drunken poets.

Liu Yuxi werd geboren en groeide op in het zuiden van China, de hedendaagse provincie Zhejiang.
Op eenentwintigjarige leeftijd slaagde hij in het keizerlijke examen en ontving de titel van jinshi 进士, de hoogste graad van de keizerlijke examens. Dit gebeurde in bijzijn van de keizer, in de toenmalige hoofdstad Chang’an, het huidige Xi’an. Liu was voorbestemd om een briljante carrière in het ambtenaarschap te maken, maar moest drie jaar later, in 796, terug naar Yangzhou wegens het overlijden van zijn vader. Hij werd daar secretaris van een belangrijke geleerde en leerde al snel beroemde dichters kennen.
Hij werd successief lokaal gouverneur in een stad in Guangdong, en later in Langzhou (Hunan), waarna hij, samen met andere ambtenaren om politieke redenen voor een lange tijd verbannen werd.


In 826 werd hij teruggeroepen voor een belangrijke post in Luoyang: dit betekende het einde van zijn ballingschap.

Liu Yuxi had interesse voor volksmuziek en folklore, vriendschap, feesten, drinken…maar hij was een echte erudiet, geboeid door de klassieke Chinese muziek en de studie van confucianistische geschriften waarover hij graag debatteerde met zijn vrienden.
Hij schreef hierover een prachtig gedicht dat ik voor jullie vertaalde:

 

                                                     De nederige woonst van een geleerde

 Bij bergen gaat het niet alleen om de hoogte,

Ze hebben slechts faam als er onsterfelijken in wonen.

Bij wateren gaat het niet alleen om de diepte,

Ze hebben slechts kracht als er een draak in woont.

Dit is mijn eenvoudige hut,

Met slechts de geur van mijn eigen deugd.

Op de trap komt er groen mos,

En het gras kleurt de gordijnen groen.

Ons gepraat en gelach weerspiegelen eruditie,

Het gewone volk komt hier niet langs.

We spelen onversierde muziek op de qin,

En lezen de Gouden Klassieken.

Geen kakofonie die onze oren verstoort,

Geen gespannenheid om werkdossiers.

Net als in de landhut van Zhuge Liang in Nanyang,

En als in het paviljoen van Zi Yun in Sichuan.

 

Confucius zei: hoe zouden zo’n plekjes ruw kunnen zijn?

 

(wordt vervolgd)

Drunken poets 醉诗人 (3)

Li Bai, over wie ik het had in de vorige blog, was heel beroemd en heel geloofd om zijn geniale dichtkunst.
Tegenover hem stelt men dikwijls zijn iets jongere tijdgenoot Du Fu 杜甫 (712-770), die zijn leven lang een grote bewondering voor Li Bai koesterde. In tegenstelling met Li Bai bouwde Du Fu slechts een bescheiden ambtelijke carrière op nadat hij had gefaald in de keizerlijke examens.

Een opstand geleid door een favoriet van de Tangkeizer Xuanzong 宣宗,  generaal An Lushan 安禄山 (703-757), werd gevolgd door acht jaar burgeroorlog. Du Fu vluchtte toen naar de toenmalige hoofdstad Xi’an. Eerst werd hij er gevangen genomen, nadien leidde hij een leven van omzwervingen en ballingschap. Pas nadat de rebelse generaal werd vermoord, door zijn eigen zoon dan nog, kon Du Fu terug naar huis…
Du Fu behaalde uiteindelijk dan toch een plaats als regeringsambtenaar, maar niet voor lang: zijn gedichten vol kritiek over sociale problemen ontstemden de keizer die hem zijn officiële ambt ontnam.
Du Fu’s hoogstaande levenshouding in zijn ambtelijke carrière en zijn sociaal en politiek bewuste poëzie, hebben hem later de eretitel shi heng (de heilige in de poëzie) bezorgd.

 

Het gedicht dat ik vertaalde, schreef Du Fu op het eind van zijn leven; hij verbleef toen in Chengdu.

Jue Ju (2)*

Vóór zonsondergang zijn de rivieren en heuvels mooi,
De lentewind draagt de geur van bloemen en gras.
De modder is ontdooid, zwaluwen vliegen rond,
En op het warme zand slapen mandarijneenden.

  • Jue ju 绝句 is het chinees voor kwatrijn


(wordt vervolgd)

 

Drunken poets 醉诗人 (2)

Vraag aan Chinese kinderen welke de grootste Chinese dynastie was en negen op de tien zullen je  antwoorden: de Tangdynastie.
De Tangdynastie (618-907) was een dynastie die zich kenmerkte door haar kosmopolitisme, haar openheid, haar ontvankelijkheid voor nieuwe ideeën, zoals het boeddhisme, haar nieuwsgierigheid naar de cultuur van andere landen…
De twee belangrijkste Tangdichters waren, zoals ik reeds vermeldde in vorige blog, Li Bai en Du Fu. In de Chinese literatuurgeschiedenis zijn ze even belangrijk als Shakespeare in de Engelse literatuur.
De maan speelt een heel belangrijke rol in China. Ze staat symbool voor de poëzie en  voor de dromen en zou een rol gespeeld hebben in de dood van Li Bai.

De legende zegt dat hij op een nacht in een rivier verdronk toen hij probeerde de weerkaatsing van de maan in het water te omhelzen. Dronkenschap had geen negatieve connotatie voor een Chinese dichter van de 8e eeuw, ze was gewoon de weg naar goddelijke inspiratie.

Hier volgt mijn vertaling van Li Bai’s bekendste gedicht:

Reflecties in een stille nacht

Stralen van de maan lagen voor mijn bed,
Ik dacht dat er dauw lag op de grond.
Ik hief het hoofd en aanschouwde de maan,
Ik boog het hoofd en dacht aan thuis.


(wordt vervolgd)

Drunken poets 醉诗人 (1)

Met de corona-lockdown werden de meesten onder ons gedwongen ‘in hun kot te blijven’. En dat had al snel tal van consequenties tot gevolg. Bijvoorbeeld: een grote toename van joggers op straat, solidariteit tussen de buren maar ook een grotere consumptie van lekker eten en …alcohol!
Twaalf eeuwen geleden, in de Chinese Tangdynastie (618-907), was de toestand niet zoveel ‘gezonder’ : een aanzienlijk deel van de bevolking en niet in het minst de acht meest briljante geesten van dit oneindig groot land waren echte…wijnliefhebbers.
De alcoholconsumptie van deze geletterden was een bron van inspiratie voor de dichter Du Fu 杜甫(712-770). Hij schreef er een gedicht over: Acht Onsterfelijken van de Wijnbeker, waarin hij met veel humor zijn tijdgenoten afbeeldt als echte dronkaards. Politici, musici, kalligrafen, dichters…Du Fu spaarde niemand.

Vermits het nu de maand is van de poëzie, vertaal ik jullie Du Fu’s gedicht dat hij maakte over Li Bai 李白, ook nog Li Po genoemd (701-762), die de bijnaam had van Onsterfelijke Dichter. Du Fu en Li Bai worden beschouwd als de twee meest eminente dichters van China.

Geef hem een volle kruik
en hij schrijft honderd gedichten.
Hij doezelt in een wijnshop
in een straat van Chang-an.
En hoewel zijn vorst hem ontbiedt,
betreedt hij het keizerlijke schip niet.
‘Alstublieft, Uw Majesteit’, zegt hij,
‘ik ben de God van de Wijn’.

(wordt vervolgd)

武汉热干面 Warme droge noedels uit Wuhan

Sinds de uitbraak van het Coronavirus is de populariteit van een noodle shop uit Toronto, Canada, drastisch afgenomen. De reden daarvan? Het heet Wuhan Noodle 1950!
Mensen vragen er of zij vleermuizensoep serveren, anderen zijn bang daar besmet te raken…

 

En nochtans, noedels uit Wuhan zijn een van de vijf meest bekende noedelschotels van China en zijn overheerlijk!
Het recept is, volgens de legende, toevallig ontstaan: een omgevallen, slecht gesloten fles sesamolie druppelde op de noedels van een straatventer die ze ’s anderendaags in kokend water dompelde. Een heerlijk aroma verspreidde zich en trok een heleboel klanten aan…

Hier volgt het recept.
Wat heb je nodig voor twee grote eters?
300 gr (liefst) verse noedels
1 eetl sesamolie
4 eetl sesampasta
1 eetl donkere sojasaus
2 eetl zwarte Chinkiangazijn
1 eetl geplette en gehakte look
geroosterde, gekneusde pinda’s en gehakte bieslook naar believen

Hoe maak je het klaar?

  1. Giet de sesampasta in een diepe kom en voeg al roerend beetje bij beetje lauwwarm water toe tot wanneer de sesampasta aandikt en de consistentie van een slappe mayo heeft
  2. Voeg traag en al roerend sesamolie, sojasaus, look en azijn toe
  3. Kook de noedels, giet af en verdeel over twee kommen
  4. Schep de saus erbovenop en versier met de pinda’s en de bieslook
  5. Vermeng de noedels goed en geniet!

In China drinkt men bij de noedels een kommetje kookwater van de noedels om te vermijden dat de mond droog en oncomfortabel aanvoelt.

慢慢吃!

 

Wet Markets en wilde dieren, rare eetgewoontes bij die Chinezen!

Meterslange slangen, schorpioenen, duizendpoten, reuze salamanders en vele andere ‘wilde dieren’ maakten tot voor kort deel uit van het tafereel van een wet market. Sinds de uitbraak van de Covid-19, zijn ze bijna volledig van de wet markets verdwenen. De Chinese regering heeft, sinds 26 januari, de verkoop ervan tijdelijk verboden.

In feite worden zogenaamde ‘wilde’ dieren in bepaalde gebieden van China voor consumptie gekweekt: van kakkerlakken, schorpioenen, slangen, civetkatten, knaagdieren, en, tot voor kort, honden. De term ‘wild’, waarbij de dieren niet van kwekerijen komen, wordt dus best vervangen door het woord ‘exotisch’ dat, voor Westerlingen, duidt op ongewone vleessoorten en gerechten. De verkoop van wilde dieren is dus niet algemeen in China en was het dus ook niet in de wet market van Wuhan.

Nu worden de pangolins 穿山甲, schubdieren die ook wel termieteneters worden genoemd, ervan verdacht de bron te zijn van het nieuwe coronavirus. Deze bedreigde, in China beschermde diersoort, wordt op de zwarte markt verhandeld: de schubben van het dier worden gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde. Indien deze stelling wordt bevestigd zou dat betekenen dat de ziekte dus niet van een gekweekt dier maar van een wild zoogdier is overgeslagen naar de mens. Zogenoemde gekweekte pangolins zijn vals en illegaal.

Vele Westerlingen huiveren voor de ‘rare’ eetgewoontes van de Chinezen. Deze maken gewoon deel uit van een andere cultuur.

Wij eten geen ezel vlees, nochtans heel smaakvol, maar de Chinezen eten geen paardenvlees!

Dochters van China

Vorige week stelde Jung Chang (°1952), auteur van Wilde Zwanen, haar laatste boek voor in de Aula van de Universiteit Gent. De avond werd georganiseerd door China Platform van de UGent in samenwerking met Uitgeverij Boekerij, Kunstencentrum Vooruit, Made in China en boekhandel Walry.

Jung Changs presentatie werd vlot gebracht, in een onberispelijk Engels: ze had haar publiek meteen mee.
Ze vertelde over haar jeugd tijdens de Culturele Revolutie, tijdens welke ze achtereenvolgens Rode Gardiste was, op het platteland werkte als blotevoetendokter en later als staalarbeider en elektricien.  Haar droom was schrijver te worden. Ze had een gedicht geschreven, een gedicht waar ze heel fier op was, maar doordat de Rode Gardisten haar huis binnenvielen, vond ze het veiliger haar gedicht in het toilet door te spoelen…

Ze studeerde en doceerde nadien Engels aan de universiteit van Sichuan. In 1978 verliet ze China om in Engeland te promoveren op Taalwetenschap.
Haar debuut ‘Wilde Zwanen’ verscheen in 1991 en werd meteen een wereldwijde bestseller. Ze schreef later ook een boek over Cixi en, samen met haar man Jon Halliday, een boek over Mao.
Haar nieuwste boek gaat over drie zussen, de zussen Soong, die een heel belangrijke rol hebben gespeeld in de Republiek China. Dit boek is dus een ‘trait-d’union’ tussen keizerin Cixi, vertegenwoordigster van het einde van het keizerlijke China en Mao, voortrekker van het begin van de Volksrepubliek China.

De zussen werden geboren in Shanghai aan het einde van de negentiende eeuw en werden in Amerika opgevoed.
Grote zus, Soong Ei-ling,  werd Chiang Kai-sheks belangrijkste adviseur en werd de rijkste vrouw van China.
Kleine zus, Soong Mei-ling, werd mevrouw Chiang Kai-shek, first lady van het nationalistische China en zelf zeer actief in de politiek.
Rode zus, Soong Ching-ling, huwde Sun Yat-sen, de stichter van de Republiek China. Een wonderlijk drietal! En niet te verwonderen dat de relatie tussen de zussen emotioneel erg geladen was.
Jung Chang illustreerde haar spreekbeurt met de mooie foto’s uit haar boek.
Tijdens de discussie werd haar gevraagd of ze reeds het onderwerp kende van haar volgende boek, waarop ze antwoordde: “Ik ben nu bezig met mijn boek naar het Chinees te vertalen, daarmee ben ik wel een tijdje zoet…”

Dochters van China, drie zussen in het middelpunt van de macht in het twintigste-eeuwse China
Meulenhoff Boekerij B.V.
ISBN:9789022579572

Cartier-Bresson Chine, 1948-1949 | 1958

Verleden week eindigde in de Fondation Cartier-Bresson in Parijs een prachtige fototentoonstelling. Ze was gewijd aan twee fotoreportages die de heel befaamde Cartier-Bresson in China maakte, respectievelijk rond de stichting van de Volksrepubliek China in 1948-1949 en tijdens de Grote Sprong Voorwaarts, tien jaar later.

Op 25 november 1948 krijgt de jonge fotograaf Henri Cartier-Bresson een opdracht van Life magazine een reportage te maken over ‘de laatste dagen van Peking’, vóór de komst van de troepen van Mao.


Hij plande een verblijf van twee weken in China, het werd er een van tien maanden.
Cartier-Bresson verbleef ook in en nabij Shanghai en maakte de inname mee van Nanjing, waar de Kuomintang zetelde…

De foto’s van de tentoonstelling zijn een mooie illustratie van de overgang van  traditioneel China naar een nieuw tijdperk.

In 1958 keert Cartier-Bresson terug naar China. Maar nu in gezelschap van een gids met wie hij gedurende vier maanden duizenden kilometers aflegt: de fotograaf moet nu verslag brengen over de resultaten van de revolutie en de gedwongen industrialisatie op het platteland. Ook deze reportage boekte een zeer groot succes.

De tentoonstelling is voorbij maar het prachtige fotoalbum met tekst blijft te koop.

Henri Cartier-Bresson Chine 1948-1949 | 1958
Michel Frizot & Ying-lung Su
Delpire
ISBN : 979-10-95821-16-8