Qipao of cheongsam?

Qipao en cheongsam zijn twee verschillende benamingen voor éénzelfde kledingstuk: het mooie, sexy kleed dat Maggie Cheung droeg in Wong Kar-Wai’s film In the Mood for Love.
Qipao 旗袍 is de benaming in noord-China. Cheongsam  长衫 is de Cantonese benaming. Ze betekenen allebei ‘lang kleed’.

Voor de oorsprong van de qipao zijn er drie verschillende theorieën.
De eerste, volgens mij de meest waarschijnlijke, beweert dat de term verwijst naar de Qing dynastie (1644-1912). De Mantsjoes, zowel mannen als vrouwen, droegen lange losse kleden met splitten op de zijkanten, heel geschikt bij het paardrijden.

De Mantsjoes legden Han Chinezen met een bepaalde rang, zoals de mandarijnen, het dragen van zo een qipao op. En zo werd dit kleed langzamerhand zowel door mannen als vrouwen gedragen.
Een andere bron vermeldt echter dat de qipao reeds terug te vinden was in de Westelijke Zhou dynastie (1046 v.C.-771 v.C.)
Nog anderen menen dat de qipao een westers concept is dat via handelsbetrekkingen pas geïntroduceerd werd in de Republiek China en dus het resultaat is van een samensmelting van twee culturen.

Na de val van de Qingdynastie werd de vrouwen het dragen van de qipao verboden. Maar geleidelijk aan, door contacten met het Westen (vooral Hong Kong en Shanghai) en de strijd naar gelijkheid tussen mannen en vrouwen, begonnen de vrouwen vanaf de jaren 1920 een qipao te dragen als vorm van protest.


Toen Soong Ching-Ling, vrouw van Sun Yat-sen, leider van de Republiek China, ook een qipao begon te dragen, ging het kleed deel uit te maken van het alledaagse leven .
In 1927 verklaarde de Nationalistische regering dat de qipao de nationale klederdracht werd van de Chinese vrouw.

Vanaf de stichting van de Volksrepubliek China (in 1949) tot het einde van de jaren 1970 verminderde de populariteit van de qipao. Tijdens de Culturele Revolutie (1966-1976) werd het dragen ervan zelfs verboden.

Het is pas sinds de jaren 1980 dat de qipao weer in ere werd hersteld.
Sinds de echtgenote van Xi Jinping in het openbaar regelmatig in qipao verschijnt, kent dit kleed een ongekende populariteit!

 

Vijf dronken prinsen

Op 8 oktober 2020 werd, op een veiling in Hong Kong, een rol uit de Yuandynastie (1279-1368) voor 7.000.000 Engelse pond verkocht!

Het gaat om een twee meter lange rol van Ren Renfa die vijf dronken prinsen afbeeldt. Na feesten en drinken, keren de prinsen dronken terug naar huis. Ze worden vergezeld door vier dienaars. Een van de prinsen is Li Longji, die later de langst regerende keizer (hij regeerde 43 jaar) van de Tangdynastie (618-907) zal worden: keizer Xuanzong (685-762°). Volgens Sally Fong, specialiste in klassieke Chinese schilderkunst, wordt prins Li Longji uitgebeeld als ‘de enige die de drank tolereert’.

De rol werd bewaard in de keizerlijke collecties en heeft een indrukwekkend aantal zegels, waaronder die van keizers.
In 1922 werd de Vijf dronken prinsen keren terug per paard, na de val van de Qingdynastie, door de laatste keizer Puyi uit de Verboden Stad gered.

Ren Renfa 任仁发 (1254-1327) was een kunstschilder, kalligraaf en literator uit de Yuandynastie. Hij was vooral bekend om zijn paardenafbeeldingen. Ren had nostalgie naar vroegere tijden en specifiek naar de Tangdynastie. Kenmerkend voor Ren Renfa is de verspreide plaatsing van personen en paarden in het beeldvlak.

TCM recept

De traditionele Chinese geneeskunde heeft een brede waaier aan recepten die onze yin en yang in evenwicht houden en ziektes trachten te voorkomen. Daar waar, in het Westen, men eerst ziek wordt en zich nadien laat verzorgen, tracht men in China ziektes voor te zijn. Hier volgt een heerlijk recept dat als doel heeft de maag op te warmen, de qi te ondersteunen, het bloed te voeden, lever en nieren te versterken en oogproblemen bij ouderen te voorkomen.

Kip met gojibessen枸杞炖鸡

Hiervoor heb je nodig:
2 eetlepels arachideolie of rijstolie
4 looktenen, geplet
enkele schijfjes verse gember
1 kg ontbeende kippenbillen
4 preistengels, in stukken van ong. 2 cm gesneden
6 eetlepels rijstwijn of droge sherry
4 eetlepels lichte sojasaus
50 gram gojibessen
3 cups kippenbouillon
sesamolie om af te werken

De bereiding is heel eenvoudig:
Verwarm de olie in een grote pot of in een slow cooker, voeg look en gember toe en laat de look goudkleurig worden.
Voeg de rest van de ingrediënten eraan toe (op uitzondering van de sesamolie) en breng aan de kook.
Zet vuur op laag of slow cooker op ‘slow cook’ en laat een uurtje sudderen.
Serveer kip en prei bovenop jasmijnrijst en de bouillon apart in een kommetje. Sprenkel nu wat sesamolie bovenop de kip.

慢慢吃Manman chi!

TCM adviezen voor de herfst

In China gebruikt men niet alleen de traditionele Chinese kalender, die verdeeld in twaalf maanmaanden, maar ook een lunisolaire Chinese kalender, verdeeld in 24 solaire termen. Deze solaire termen zijn een manier om de verandering van de seizoenen aan te geven. Ze ritmeerden de activiteiten op het platteland in het oude China. Deze week, op 23 oktober om precies te zijn, start 霜降 shuangjiang (letterlijk: het neerdalen van de vorst, de aankomst van de vorst). In Noord China wordt het erg koud en begint het te vriezen. De yang van de zomer vermindert terwijl de yin begint toe te nemen. We moeten ons lichaam opwarmen om het te beschermen tegen de kou en de wind. Deze kunnen de longen aanvallen en interne blokkades en emoties doen opflakkeren.

In deze periode ondervinden we dat onze huid en  lippen droog zijn, ook onze keel is droog en we hebben vaak een prikkelhoest. We zijn ook vaak  geconstipeerd. Droogte kan in elk seizoen optreden maar is het meest frequent in de herfst. Ook onze longen zijn door de droogte getroffen en dus meer vatbaar voor Covid-19.

De TCM beweert dat een aangepaste voeding invloed daarop heeft: een salademaaltijd vervang je nu best door een soepmaaltijd. Gebruik tahini in je soep om je yin alsook je lever en nieren te versterken.
Eet en drink ‘bevochtigend’ voedsel zoals: melk en sojamelk, tofu, zeewier, paddenstoelen, spinazie, Sharon fruit, peren, appels, amandelen, pijnboompitten, peanuts, sesamzaad, eieren, krab, varkensvlees…
Een droge keel of keelpijn behandelen de Chinezen met 梨膏 ligao of ‘perensiroop’. Hiervoor worden in stukjes gesneden rijpe peren, lang en zacht, gegaard in wat water en honing. In de herfst kan je in Beijing ligao  kopen op straat; apothekers verkopen een industriële bereiding ervan.

Onze longen gaan we wat yang inblazen om ze te openen en vrij te maken. Scherpere en zuurdere gerechten zijn dan aangeraden.
Enkele voorbeelden voor scherp: ui, look, chillies, verse gember, kool, prei, kumquats, venkel, waterkers, kardemom, kaneel, kruidnagel, oregano…
Enkele voorbeelden voor zuur: zuurdesembrood, zuurkool, olijven, pickles, azijn, yoghurt, citroen, pompelmoes, zure pruimen, appels…

In mijn volgende blog geef ik jullie een heerlijk en gezond herfstrecept dat ik vorig jaar leerde in een TCM kookles!

Roujiamo 肉夹馍 vs hamburger 汉堡

Op het eerste zicht zou men een Chinese roujiamo kunnen vergelijken met een Amerikaanse hamburger. Allebei zijn het warme broodjes met een vleesvulling, maar hier stopt de gelijkenis.

Daar waar de hamburger pas in het begin van de vorige eeuw zijn opmars inzette, heeft de roujiamo een geschiedenis van meer dan tweeduizend jaar. Het grote verschil tussen beide ligt hem in de smaak: wie ooit een lekkere roujiamo heeft gegeten zal hem nooit meer durven vergelijken met een hamburger!

De roujiamo is afkomstig uit de noordelijke provincie Shaanxi, het is een warm, zacht en tegelijk krokant broodje met een vulling van varkensvlees en meer bepaald pulled pork. De beste roujiamo eet je in de eettent Lijiarongxi李家容喜 in het stadje Xianyang 咸阳, enkele kilometer verwijderd van Xi’an 西安, beroemd om haar Terracotta Leger. Net als Xi’an, hoofdstad van China tijdens verschillende dynastieën, was Xianyang een halte langs de Zijderoute.

De heerlijke smaak van Lijiarongxi’s roujiamo is te danken aan het bouillon waarin het varkensvlees vijf uur heeft gesudderd en een nacht heeft gemarineerd: ’s anderendaags is het vlees zo mals dat het smelt in de mond, je hoeft er echt niet op te kauwen. In Xianyang noemt men zulk een roujiamo lao han xi 老汉西: die een oude man blij maakt… De bouillon die bij Lijiarong wordt gebruikt is zo oud als het restaurant zelf: bijna dertig jaar! Een andere roujiamotent, daar niet ver vandaan, beroemt er zich op dat haar bouillon meer dan tachtig jaar oud is!

Net als de meeste specialiteiten, zijn roujiamo ’s bijna overal in China te vinden, met eigen variaties natuurlijk: in de provincie Ningxia, met haar grote Moslimgemeenschap, eet je het broodje met een vulling van lamsvlees.
Maar ook in Parijs at ik heerlijke roujiamo ‘s: in La Taverne de Zhao, rue des Vinaigriers, 10° arrondissement.
Een ware Chinese culinaire ervaring in de Franse lichtstad!

Email in China

Wanneer je een email stuurt naar een bedrijf of hotel in China, is de kans groot dat je geen antwoord krijgt. Bij ons, in het westen, gebeurt dat natuurlijk ook, bijvoorbeeld ten gevolge van overvolle mailbox van de geadresseerde. Het is dan louter een technisch probleem.

Mailen met China kan heel frustrerend zijn: de Chinezen checken hun mailbox gewoonweg niet! Waarom?

Rond de eeuwwisseling raakte het internet in het westen heel snel verspreid. In 2001, toen email zijn 30e verjaardag vierde, had bijna ieder bedrijf zijn email adres en werd het algauw handiger te mailen dan te telefoneren.
In China daarentegen had, in 2001, minder dan 3% van de bevolking internet. Men ging gewoon naar internetcafés (en die zijn nu nog steeds in gebruik in minder ontwikkelde provincies, zoals bijvoorbeeld Ningxia). De internetcafés werden vooral bezocht door de jeugd die daar een middel tot sociaal contact in zag. Internet in China werd dus populair om sociale redenen, het werd minder gebruikt in formele context.

Tegelijkertijd groeide toen in China Tencent, een technologisch bedrijf dat een app voor expresberichten ontwikkelde, QQ genaamd. QQ wordt nu nog gebruikt wordt om te (video)bellen, maar wordt steeds meer vervangen door een andere Tencent app: WeChat. Meer dan een biljoen mensen gebruiken WeChat dagelijks, het groeide uit tot het belangrijkste communicatiemiddel.

Het gebrek aan financiële motivatie voor research en development voor e-mails werkte ook als barrière voor de popularisatie van email communicatie.

En zo werd WeChat de belangrijkste vorm van communicatie: een instant messaging app die veel sneller is dan email!
In China is de werkcultuur minder formeel dan bij ons: emoticons en spraakberichten zijn er heel courant.
De scheiding tussen werk en privé is ook minder uitgesproken: het gebruik van WeChat maakt het moeilijker om aan je werk te ontsnappen want er wordt een onmiddellijke respons verwacht.
Een expansie van China’s ‘996 werkcultuur’: 12 uur per dag (van 9 tot 9) en dit 6 dagen in de week!

 

 

Social distancing hoedjes in China

Leerlingen van een lagere school in de provincie Zhejiang dragen sinds de uitbraak van Covid 19 een ‘één meter hoed’ om de social distancing in de klas te respecteren.
Dit project was een originele manier om de eerste dag van het nieuwe semester aan de Yangzheng Basisschool in Hangzhou in te luiden. Na drie maanden lockdown mochten de leerlingen van de drie eerste jaren terug naar school.

Directeur Hong kwam op het idee om de kinderen een eigen ‘quarantainehoed’ zelf te laten maken, een vrolijke manier om de één meter afstand te bewaren. De kinderen werden een tijdje vooraf van het project geïnformeerd zodat ze, met de hulp van hun ouders, hun creativiteit konden botvieren: karton, ballonnen en ander kleurrijk materiaal konden worden aangewend.

 

Het grappige is dat dit idee in andere landen ook al ingang vond…

Het meest spectaculaire, vind ik, is dat er een heel sterke gelijkenis is met de hoed die ambtenaren en mandarijnen uit de Songdynastie (960-1279) droegen.


Maar zij droegen deze hoed om hofroddeltjes te voorkomen tijdens officiële bijeenkomsten en vergaderingen. Weer eens een bewijs dat modeverschijnselen tijdloos zijn!

 

Baowenbei 保温杯

Baowenbei is de afkorting voor baochi wendu de beizi 保持温度的被子: een ‘thermos mug’. Een hoogst onmisbaar object voor de Chinezen die het drinken van warm water onontbeerlijk vinden.


Vanwaar komt die gewoonte om de hele dag door warm water te drinken?
De Chinezen maken een duidelijk onderscheid tussen wat ze noemen sheng hui 生水, letterlijk ‘rauw water’ van de kraan en kai shui 开水, gekookt water. Dit water laten ze afkoelen tot wanneer de temperatuur ervan rond die van het lichaam ligt.
Dit gebruik is, net zoals de theeceremonie, ongeveer vierduizend zevenhonderd jaar oud. De TCM , Traditional Chinese Medecine, ontdekte toen dat het drinken van warm water niet alleen de vitale krachten bewaarde, de gezondheid beschermde maar ook een gunstige invloed had op genezingsprocessen. Langzamerhand vond het drinken van warm water ingang bij de hogere lagen van de gemeenschap, de dahu renjia 大户人家, de rijke en invloedrijke families die de mogelijkheid hadden om water op te warmen en thee te zetten  terwijl de gewone mensen, omwille van het feit dat ze over onvoldoende brandhout beschikten, slechts ‘rauw water’ konden drinken.

Tijdens de Minguo periode 民国时代 (1911-1949) werd China sterk beïnvloed  door het Westen en Japan, die de doeltreffendheid van kokend water voor bacteriële bestrijding hoog in het vaandel droegen.

Met de stichting van de Volksrepubliek China in 1949 werd opnieuw veel aandacht geschonken aan het drinken van warm water ter preventie van ziektes. De regering liet dan ook publieke guolufang 锅炉房en kaishuifang 开水房bouwen waar iedereen water kon koken en lanceerde campagnes tegen het ‘rauwe water’ dat diarree zou veroorzaken…En zo werd het gewone volk geïndoctrineerd tot het drinken van warm water…Een thermosfles werd dan ook een zeer gegeerd huwelijksgeschenk.

In de jaren ’90  waren thermosflessen en thermosbekers overal  in China te zien, zowel in de steden als op het platteland, zowel bij armen als bij rijken. En dat is nu nog zo.
Ga je op restaurant en heb je je mug niet bij je, dan bestel je maar gewoon ‘een glas warm water’!

Ganbei! 干杯!Cheers!

危阿姨的麻婆豆腐   Mapo Doufu van Wei Ayi  

Elke keer als ik naar Beijing ga, volg ik steevast kooklessen in The Hutong, waar,
in een traditionele courtyard, hun ‘sharing culture, sharing knowledge’ mij vele plezierige 
momenten verschaffen
De kok wordt tijdens haar les geassisteerd door enkele ayis, het Chinese woord voor
tante of huishoudhulp. De meest sympathieke vind ik Wei Ayi. Zij is afkomstig uit
de provincie Sichuan en maakt de heerlijkste mapo doufu!
Hier volgt haar recept, voor 2 als hoofdgerecht.

 

Ingrediënten 

600 gr tofoeblokken (semi-zacht) (Unicurd pressed tofu)
300 gr zuiver varkensgehakt
4 eetlepels lente-ui, fijngesneden, wit en groen gescheiden
2 eetlepels look, niet te fijn gesneden
2 eetlepels gember, fijngesneden
arachideolie

1 eetlepel Pixiang doubanjiang (zie vorige blog)
2 theelepels suiker
2 theelepels maïsbloem opgelost in een beetje water
2 theelepels lichte sojasaus
2 eetlepels Sichuan peperbolletjes
zout, versgemalen Sichuan peperbolletjes

Methode

  1. Snij de tofoe in kubusjes van 3 op 3 cm
  2. Pocheer de tofoe in gezouten kokend water gedurende 2 minuten, giet af
  3. Verhit de olie op hoog vuur, als ze heet is voeg dan de peperkorrels toe. Als het aroma vrijkomt, vuur uitdoen en peperkorrels eruit. Hou de olie over.
  4. Verwarm opnieuw de olie, voeg gember, look, het witte deel van de pijp-ajuin en vlees toe, bak al roerend om het vlees uit elkaar te krijgen, 2 à 3 minuten
  5. Voeg tofoe toe en water zodat alles half onderstaat (verse kippenbouillon is nog beter!)
  6. Voeg sojasaus, suiker, zout en sojabonenpasta. Kook voor 3 à 4 minuten
  7. Wanneer het water bijna volledig is verdampt, voeg maïsbloemmengsel toe en laat even indikken
  8. Voeg wat gemalen peper toe, besprenkel met het groene deel van de lente-ui
  9. Serveer er chiliolie bij

Pixian doubanjiang 郫县豆瓣酱 : chili bonenpasta

Vele Westerlingen zijn vertrouwd met Sichuanpeper en gedroogde chilipeper, het hart van de Sichuankeuken. Maar weinigen kennen de ziel van die keuken: doubanjiang ofte chili bonenpasta. Doubanjiang is hét geheime ingrediënt dat niet mag ontbreken bij de bereiding van mapo doufu en hongshaorou, om maar de twee bekendste schotels te noemen. Doubanjiang, en zeker die uit Pixian, is jammer genoeg weinig bekend buiten China.

De courante, gefermenteerde bonenpasta wordt in verschillende Aziatische landen gebruikt en wordt gemaakt van gele of zwarte sojabonen.
De Sichuanese bonenpasta uit Pixian wordt echter gemaakt van gedroogde tuinbonen vermengd met een speciale soort verse rode chilipepers, zout, water en een beetje tarwemeel. Nadien grijpt een fermentatieproces plaats van één tot acht jaar. De smaak van de tuinbonen is heel verschillend van die van de sojabonen en maakt de Pixian doubanjiang tot iets unieks!

Een jonge pasta is rood, met nog stukjes erin terwijl een oude pasta donkerbruin is en gladder daar de bonen meer gefermenteerd zijn. Het spreekt vanzelf dat hoe ouder de pasta hoe intenser ze is: veel pikanter, gezouten en met meer umami.

In de traditionele methode voor het maken van Pixian doubanjiang liet men de tuinbonen gedurende verschillende maanden in grote aarden potten fermenteren waarna de chilipepers, die apart gefermenteerd waren, werden toegevoegd. De inhoud van de potten werd elke dag met de hand geroerd en bij mooi weer werd het deksel niet teruggeplaatst zodat hij een hele dag baadde in de zon en de dauw van Sichuan.
Tegenwoordig gaat het er wat minder poëtisch aan toe: de aarden potten zijn vervangen door potten van cement, het roeren gebeurt nu machinaal, een net beschermt de pasta tegen muggen en ander ongedierte en alle potten liggen onder een uitschuifbaar dak voor als het regent.

Ikzelf, die dol ben op de ‘echte’ en pikante Chinese keuken, ken reeds lang de doubanjiang maar leerde deze uit Pixian, heel smaakmakend en met meer umami, slechts onlangs kennen. Het is reeds onmisbaar geworden in mijn Aziatische keukenkast!
In mijn volgende blog geef ik jullie het recept van de heerlijkste mapo doufu ooit!