Zhouzhou, mijn Chinese vriendin uit Beijing, vertelde me daarnet dat haar echtgenoot de avond tevoren niets had gegeten: hij was woedend omdat ze als avondmaal drie gerechten had bereid! Ik begon snel na te denken: thuis zijn ze met hun vieren. Had ze misschien vijf gerechten moeten koken? Een per persoon plus een zoals de Chinese etiquette het voorschrijft? “Nee hoor”, was het antwoord, “ik had er slechts twee mogen maken maar geen drie.”
Ik ken haar man Faguo, een sympathieke maar een beetje macho Chinees wiens stoer uiterlijk een hoge dosis bijgeloof verbergt: eten van een drie gerechten maaltijd: geen kwestie van, dat zou ongeluk brengen…

In de Chinese cultuur is een drie gerechten maaltijd een taboe want traditioneel worden drie gerechten geserveerd als offer aan de doden of tijdens rituelen voor voorouders. Dit aanbieden aan levenden wordt dan ook opgevat als een belediging of een slecht voorteken.
Daar komt nog bij dat het getal 3, san 三 klinkt als zijn homoniem sàn 散 : o.a. uit elkaar gaan. Dus ook geen goed voorteken.
Mijn man, neuropsychiater, zou dit voorval zeker interpreteren als: behandelt Zhouzhou haar echtgenoot symbolisch als een dode?

Wij in het Westen hebben ook zo’n taboe: men gaat niet met dertien aan tafel. Mijn schoonvader, Johan Daisne, schreef een verhalenbundel: Met dertien aan tafel. Maar dat is andere koek!

In zijn laatste boek, 不被大风吹倒, Laat je niet omverblazen door de ruwe wind, vertelt Mo Yan het ontstaan van zijn schuilnaam.

Als kleine jongen ging Guan Moye 管谟业, °1955, Gaomi, provincie Shandong, niet naar school. Hij moest koeien hoeden.
Elke dag liet hij het vee in de weidse vlakte grazen. Hij begreep koeien beter dan mensen, hij kende hun vreugden en verdriet, hij begreep hun uitdrukkingen, wist wat ze dachten.
Hij wou met de koeien praten maar zij dachten slechts aan grazen. Ze sloegen geen acht op hem. Hij ging dan maar op het gras liggen en keek naar de hemel, naar de wolken die langzaam voorbijtrokken: ze leken wel grote luie mannen.
Hij wou met de wolken praten, maar ze negeerden hem.
Er vlogen veel vogels in de lucht, leeuweriken en andere vogels waarvan hij de naam niet kende. Hun gezang was zo mooi. Hij was er door ontroerd, tot tranen toe.
Hij wou met de vogels praten, maar ze hadden het te druk. Hij lag daar in het gras, zijn hart vol verdriet.

In zo’n omgeving leerde de schrijver zijn fantasie de vrije loop te laten. Hij was half in slaap, talloze prachtige gedachten stroomden binnen…
Zo leerde hij met zichzelf praten. Hij barstte van het talent, was welbespraakt, zelfs in perfecte rijm. Tot op een dag dat hij tegen een boom praatte. Zijn moeder hoorde het en vroeg aan haar man: “Schat, is er iets mis met ons kind?”
Toen hij volwassen werd, bezorgde zijn spraakzaamheid die hij had ontwikkeld tijdens het hoeden van vee, zijn ouders veel problemen. Zijn moeder smeekte hem wanhopig: “Kind, kan je alstublieft ophouden met praten?”
Hij was zo ontroerd door haar woorden dat de tranen hem in de ogen schoten. Hij zweerde nooit iets meer te zeggen.
Maar zodra hij voor anderen stond, stroomden de in zijn buik opgekropte woorden als een zwerm muizen uit zijn mond. Achteraf had hij spijt dat hij zijn moeder had teleurgesteld.

Toen hij aan zijn schrijverscarrière begon, nam hij een schuilnaam: Mo Yan 莫言, niet spreken, maar…hij kon zijn gewoonte niet veranderen, zijn woordenvloed niet inhouden. Daardoor beledigde hij vele mensen omdat zijn woorden onaangenaam of ongepast overkwamen.

Mo Yan zei onlangs: “Met ouder worden praat ik steeds minder. Zou de geest van mijn moeder in de hemel daarin troost kunnen vinden?”

Na een zoektocht van meer dan twee jaar naar een vertaling van de de eerste tekst van De Witte Slang door Feng Menglong (1574-1646) vond ik toevallig deze rariteit in een antiquariaat in Rouen.

Feng Menglongs (1574-1646) versie van De Witte Slang, getiteld De Witte Slangvrouw voor eeuwig onderdrukt onder de Leifengpagode, is een van de oudste en meest invloedrijke geschreven versies van deze legende.
Gepubliceerd in 1624 in de verzameling Jing Shi Tong Yan (Algemene waarschuwingen om de wereld te ontwaken), verschilt het van meer geromantiseerde moderne bewerkingen door zijn meer donkere en moralistische kijk op de verbintenis tussen mens en demon.

Hierbij een korte inhoud van de legende.

Hangzhou: op een regenachtige dag nabij Xihu (Westmeer) leent een jonge kruidendokter, Xu Xuan, zijn paraplu aan Bai Niangzi.
Ze is gehuld in een witte jurk en wordt vergezeld door haar dienstmeid Xiao Qing.
Xu Xuan wordt door haar betoverd en trouwt met haar. Hij weet echter niet dat ze in werkelijkheid een duizend jaar oude witte slang in menselijke gedaante is.
Het kalme leventje van Xu Xuan wordt al snel overhoop gehaald door een reeks juridische problemen, door Bai Niangzi uitgelokt.
Zo steelt ze bijvoorbeeld mooie kleren voor haar man, die ze hem doet dragen om naar een tempelfeest te gaan; men herkent er zijn kleren als gestolen.
Ook steelt ze geld uit kluizen om haar man te verwennen…
De arme Xu Xuan wordt verschillende keren gearresteerd en verbannen. Hij vervloekt zijn vrouw. Maar ze vindt hem steeds terug en weet hem telkens opnieuw te betoveren.
De boeddhistische monnik Fahai van de Jinshantempel ziet vaak een aura, een zwarte wolk rond Xu Xuan: dit geeft aan dat hij bezeten is of verleid wordt door een demon (de Witte Slang). Fahai waarschuwt Xu Xuan dat zijn vrouw zijn levensenergie aftapt en dat hij in levensgevaar is. De kruidendokter is doodsbang en zoekt bescherming bij Fahai om zich van de slang te bevrijden. Fahai geeft hem een aalmoeskom en zegt hem die op het hoofd van zijn vrouw te drukken.
Xu Xuan komt de kamer van zijn vrouw stiekem binnen, drukt razendsnel de kom op haar hoofd en drukt hem sterk neerwaarts waardoor ze volledig onder de kom verdwijnt. Kort daarop komt Fahai de kamer binnen, reciteert magische formules, heft de kom wat op en ontdekt een minivrouwtje met gesloten ogen. Bai Niangzi geeft de monnik toe dat ze een grote slang is en dat ze op Xu Xuan gevallen is bij het Westmeer.
Ze geeft ook toe dat ze de hemelse wetten heeft overtreden en smeekt om vergiffenis.
Fahai is onvermurwbaar: hij laat Xiao Qing (de groene slang) komen en  doet de twee geesten naar hun primitieve slangenvorm terugkeren. Hij kort hun lengte in, steekt de twee slangetjes in een kom en begraaft de kom vóór de Leifengtempel.
Xu Xuan vergaart aalmoezen en besteedt het geld aan de oprichting van een pagode van zeven verdiepingen om de witte en de groene slang voorgoed te begraven.
Xu Xuan wordt monnik in de Leifeng tempel en een volgeling van Fahai.
Bij zijn overlijden enkele jaren later wordt een grafpagode voor hem gebouwd.
Ze bestaat nog steeds.

Het Chinese woord voor week, 星期 xingqi, werd vanuit het Westen via religie geïntroduceerd. 期 qi verwijst naar een tijdsperiode en 星 xing naar de zeven hemellichamen die met het blote oog zichtbaar zijn: de zon, de maan, Mercurius, Venus, Mars Jupiter en Saturnus. In Mesopotamië, het Oude Rome en Griekenland bestond reeds het concept van ‘Zeven hemellichamen die om beurt het universum en de tijd beheersen’. Dit concept verspreidde zich later naar China en vervolgens naar Japan. In veel moderne talen worden de zeven dagen benoemd aan de hand van voorgenoemde planeten, de zon en de maan.

In tegenstelling met andere talen zijn de Chinese namen van de dagen van de week veel eenvoudiger: Chinezen gebruiken gewoon het woord 星期xingqi, week, gevolgd door 1,2,3,4,5,of 6. Op uitzondering van ‘zondag’. Daar spreken ze niet van ‘week 7’, maar wel, zoals het Engelse Sunday of onze zondag, van 星期日 xingqiri (日=zon) of 星期天xingqitian (天=dag).

Vóór 1912 kenden de Chinezen het concept van een week niet, ze beschouwden zeven dagen niet als een tijdscyclus. Ze hadden een ander concept: de 旬xun , die gelijk  is aan tien dagen. Zo hadden ambtenaren in de oudheid een rustperiode na tien dagen. 旬xun werd vervangen door 星期 xingqi, week.

Na de oprichting van de Republiek China in 1912 begon China de Gregoriaanse kalender te gebruiken: zo deed het zeven dagen weeksysteem zijn intrede in China. Het verspreidde zich met de komst van de missionarissen. Zondag werd  geassocieerd met de kerkgang. 礼拜, bidden, werd weer een andere naam voor ‘week’.

Nochtans is de 旬 in de moderne taal behouden gebleven. In de spreektaal hoor je vaak uitdrukkingen als 上旬 shangxun, 中旬zhongxun, 下旬xiaxun voor 1 tot en met 10, 11 tot en met 20 en 21 tot en met 30/31 dagen van een maand.

Waarom spreken de Chinezen niet van 星期七 xingqi qi maar wel van 星期日 xingqiri (日=zon) of 星期天xingqitian (天=dag)?

Een: zondag is een ‘dag van rust’, de rustdag of dag van de zon/hemel.

Twee: het getal 7 wordt overgeslagen om de week te laten eindigen met de zon日of de hemel 天.

Nog een andere reden, taalkundig dan: 星期七 xingqi qi is een tongbreker: qi qi maakt het onnatuurlijk om uit te spreken. 星期天 xingqitian of 星期日xingqiri klinken mooier.

Eenvoudig, niet?

Even een recensie van een Chinees eethuisje plaatsen, why not? Ik ben zo enthousiast over die Antwerpse plek dat ik ze met jullie wou delen.

Mico en Jon zijn een koppel, vrouw en man. Hun reis begon in 2016 als een kleinschalige bistro, Mico’s Bistro, op de Vlaamse Kaai. Toen al stond het restaurant bekend als ‘Progressive Asian Food’. In 2019 verhuisde het naar een groter pand in de Kloosterstraat, de straat van antiquairs en brocanteurs. Sinds september vorig jaar focussen Mico en Jon zich op lunch en afternoon tea.

Mico staat bekend om haar verfijnde Aziatische patisserie met een Franse toets waaronder Japanese cotton cheesecake, matcha bavarois ganache cake… Zij ontvangt de gasten en runt de zaal. Jon is de chef die verantwoordelijk is voor de hartige gerechten.

Beiden komen uit Hong Kong en hebben als doel de culinaire cultuur van hun stad te vertalen naar een eigen, unieke stijl.

Ik lunchte er reeds twee keer en proefde er van coquilles met gekonfijte look, aardpeer en guanciale op een bedje van glasnoedels alsook van een homemade rijstnoedel vel met daaronder krab, ricotta, witloof, appel en cashews: hemels!

Mico & Jon staat bekend als een ‘verborgen parel’ en dat is zeker niet overdreven! Reserveer tijdig wat het is er altijd full house!

Mico & Jon
Kloosterstraat 13
Antwerpen

Op Instagram circuleren momenteel video’s van een heerlijke, gemakkelijk te bereiden schotel: Chinese lasagne!

Vandaag geef ik jullie mijn recept van een ‘lasagne’ met het mondgevoel van  小笼包xiao longbao of soup dumplings.

Benodigdheden voor 2 à 3 personen:

1 pak ontvroren gyozavellen
500 gr zuiver varkensgehakt met 30% vetgehalte
6 lente uien, fijngesneden
2 preischachten, fijngesneden
2 tl geraspte gember
2 el Shaoxing wijn
2 el sesamolie
2 el lichte soyasaus
2 el witte suiker
gemalen witte peper
350 ml water

Bereiding:

Vermeng alles (op uitzondering van de gyozavellen en het water) in een grote kom. Gebruik daarvoor chopsticks en draai telkens in dezelfde richting. Voeg beetje bij beetje het water toe tot wanneer al het water door het vlees is opgeslorpt.
Neem een mooie hittebestendige kom. Leg een flinke laag vleesmengsel op de bodem van de kom, bedek dit met gyozavellen, leg opnieuw een laag vlees enz.
Eindig met een laag gyozavellen. Bestrooi met wat sesamzaadjes en stoom de bereiding gedurende 20 à 30 minuten in een grote stoompan (online of in een Aziatische winkel te koop).
Haal de kom uit de stoompan, versier eventueel nog met wat lente-ui of pikante olie, dien op en verdeel in mooie kommen.
Deze ‘lasagne’ laat zich niet met eetstokjes maar wel met een lepel smaken.

慢慢吃! Smakelijk!

Shenglan, mijn favoriete Chinese vlogger, postte onlangs haar betreurende shoppingervaring.
Op zoek naar een warme sjaal, ze verplaatst zich hoofdzakelijk per fiets, gaat Shenglan ernaar op zoek op de Taobao app van haar mobieltje. Ze vindt er een die perfect bij haar stijl past en plaatst haar bestelling. Ze vindt de prijs van 300 RMB wel wat duur maar ja, die sjaal zal haar nek zooooo warm houden. Onderaan de pagina waar haar bestelling succesvol is geplaatst, ziet ze plots soortgelijke producten waaronder…dezelfde sjaal die ze daarnet heeft gekocht  maar voor slechts 40 RMB! Shenglan bestudeert aandachtig de beschrijvingen van beide pagina’s: zowel de foto’s als de beschrijvingen van het artikel zijn helemaal dezelfde! Geïntrigeerd koopt ze ook de tweede, om te vergelijken.

Ze ontvangt eerst de sjaal aan 40 RMB: in de goedkope, slordige plastieken verpakking vindt ze een sjaal van slechte kwaliteit, een slecht afgewerkte kopie. Shenglan kijkt dus erg uit naar de andere bestelling die zeker heel wat beter zijn dan deze kopie.

Het tweede exemplaar wordt snel daarop geleverd: een mooie bruine kartonnen doos met daarin een doos in oranje, zachte karton. Wow! Een dubbele bescherming! In de oranje doos steekt een luxueuze hoes met daarin de fel begeerde sjaal: Shenglan haalt de sjaal uit zijn verpakking en palpeert hem: hij voelt precies hetzelfde aan als die van 40 RMB. Het enige verschil is dat de goedkope geen label heeft. De dure heeft wel een label: daar waar een smiley met ‘drew’ zou moeten staan, staat…doomed! Een illegaal gekopieerd exemplaar van het merk dat Justin Drew Bieber heeft gecreëerd, een 山寨   een copycat-merk: drew is doomed geworden. De sjaal van 40 RMB is nep maar de sjaal aan 300 RMB, die moest toch echt zijn???? Nee: beide zijn nep! Een buitengewoon bizarre shoppingervaring! Dit is een mooi voorbeeld van山寨 shanzhai. Het woord betekent letterlijk ‘bergvesting’ en verwijst naar namaakprodukten of copycats.

盗版 daoban daarentegen betekent piraterij en slaat op boeken met papier van slechte kwaliteit, geen mooi afdrukresultaat en veel typfouten. Exacte kopieën  van software, films en andere media vallen in de daoban categorie: zowel shanzhai als daoban zijn illegaal.

Wel legaal zijn平替 pingtiprodukten zoals bijvoorbeeld 徕芬吹风机, de  Laifen haardroger, het zusje van de 戴森吹风机, de Dyson haardroger. Dyson is heel bekend maar ook heel duur dus verscheen op de markt een goedkopere versie ervan :徕芬 吹风机waarvan het uiterlijk heel gelijkend is op de Dyson. Laifen is legaal want het is een echt bedrijf dat niet namaakt: ze brachten immers wat veranderingen aan het uiterlijk. Er is dus geen inbreuk, het is gewoon een  budgetvriendelijker alternatief!

In China shoppen is blijkbaar niet evident!

Onlangs herlas ik, voor mijn bookclub The Bookworm, Yan Lianke’s The Four Books. De eerste lectuur leverde mijn blog Kamp 99 (16 januari 2013) op. Tijdens mijn tweede lectuur werd ik nog meer getroffen door de gruwelijke passages, in die mate dat ik soms mijn lectuur diende te onderbreken. Ik trachtte dus nu meer aandacht te schenken aan de constructie van het boek waarin vier verschillende stemmen eenzelfde verhaal vertellen, een afwisseling van fragmenten uit elk van deze boeken met een fictieve paginering om een extra realistisch effect te creëren.

Screenshot

Naast ettelijke andere themata wordt het thema van het kannibalisme hier uitvoerig aangehaald: de gevangenen eten door honger gedreven van de dode lichamen van Zone 99. Zelfs de Schrijver snijdt twee stukken van zijn eigen kuiten, kookt ze en schotelt één ervan voor aan de Geleerde ‘als varkensvlees’.
Het motief van het kannibalisme wordt aldus omgekeerd, het wordt een middel tot berouw voor de intellectueel die eindelijk in staat is zijn eigen medeplichtigheid aan het systeem onder ogen te zien en zijn eigen rol als ‘kannibaal’ te begrijpen: in een interview zegde Yan dat de intellectuelen altijd heel goed waren in het bekritiseren van anderen; hier tonen ze berouw en bekritiseren ze zichzelf. Ook Lu Xun gebruikte het kannibalisme als een krachtige metafoor (Dagboek van een gek) om de onderdrukkende aard van het traditionele Chinese Confucianisme en de feodale samenleving aan te klagen, waarbij hij ‘kannibalisme’ gelijkstelde aan sociaal en cultureel kannibalisme dat de menselijke geest verslindt. Het was een scherpe kritiek op een samenleving die mensen ‘opeet’, zowel letterlijk (in zeldzame gevallen van hongersnood) als figuurlijk (door traditie en autoritarisme).

Ook Camus’ filosofie van het absurdisme komt hier aan bod: de gevangenen vinden waardigheid en verzet in zinloze taken zoals het nutteloos smelten van ijzer voor de Grote Sprong Voorwaarts. Het werd een metafoor voor Chinese intellectuelen die historische trauma’s en door de staat gesponsorde amnesie overleven.
The Four Books verdient voor dit en de vele andere themata dus zeker verschillende keren gelezen te worden.
Een rijk boek!

Vorige zaterdag gingen mijn man en ik in Rijsel shoppen: croissants, artisanale kazen, Franse en exotische delicatessen, wijn, mode, boeken…we krijgen nooit genoeg ervan!
Na een lading croissants, faluches, galettes en brioches te hebben ingeslagen, draaiden we de hoek om, richting onze favoriete caviste. Aangekomen in de rue Basse viel ons oog op een prachtig kunstwerkje in een minimalistische etalage: twee Chineesjes in hun knalrood kleedje zaten er gezapig op een zwarte keramische blok terwijl ze hun handen in de mouwen warm hielden.

Gefascineerd stapten we het galerijtje binnen. We werden verwelkomd door andere elegante glimlachende Chinese beelden gedrapeerd in gewaden van verfijnde kleuren. De muren waren gesierd met originele schilderijen. We wisten niet waar eerst te kijken toen plots de kunstenaar tevoorschijn kwam en ons vriendelijk begroette. Hij stelde zich aan ons voor en bleek al even sympathiek als zijn beeldjes.

Tong Ming  佟明 behaalde een diploma in omgevingssculptuur aan de Tianjin Academy of Fine Art. Sinds 1994 woont en werkt hij als zelfstandig kunstenaar in Lille, waar hij zich specialiseert in schilderkunst, kalligrafie en beeldhouwkunst. Hij doceert aan de Ecole Supérieure d’Art in Tourcoing en Arras sinds 1996.Als beeldhouwer houdt hij van volume, waarbij rondheid hand in hand gaat met zachtheid.
Tong Ming hield reeds diverse solo-en groepstentoonstellingen in Frankrijk, België, Nederland en China.

Echt wel (op zijn minst) een bezoekje waard!

Tong Ming
59 rue Basse 59800 Lille

Mijn vorige blog ging over het buzzwoord ‘lao deng’, en de vaststelling dat het ‘lao deng’ gehalte in het overgrote deel van de films, zowel in China als in het westen, heel groot is.
In de film Her Story (2024) van de vrouwelijke regisseur Shao Yihui is het nu juist het tegenovergestelde: het is een feministische film zonder lao deng inhoud.

Screenshot

De film kwam vorig jaar in november uit en is een mooi voorbeeld van het ontwaken van het feministische bewustzijn in de Chinese samenleving. De film werd een kaskraker!
Het verhaal draait rond Tie Mei 铁梅, letterlijk ijzeren pruim, een zelfverzekerde alleenstaande moeder  en haar dochter Moli 茉莉, jasmijn. Ze betrekken hun nieuw appartement in  Sjanghai en sluiten vriendschap met hun jonge buurvrouw Xiao Ye 小叶, klein blad. Samen navigeren deze drie vrouwen door het leven. Hun relaties en maatschappelijke verwachtingen weerspiegelen een aangrijpende verkenning van wat het betekent om vrouw te zijn in het moderne China.
Vanaf het begin tart Her Story stereotypen: Tie Mei breekt het conventionele beeld van de alleenstaande moeder die vaak wordt uitgebeeld als een worstelend en zichzelf opofferend moedertje: zij is financieel onafhankelijk en combineert met succes haar carrière met de opvoeding van haar dochtertje. Ook de andere vrouwelijke personages komen uit een niet conventionele hoek en gedragen zich niet zoals het traditioneel van vrouwen wordt verwacht.
Verder wordt het in China diep ingeworteld menstruatietaboe op onverwachte en grappige wijze aangehaald.
In dit door vrouwen geleide verhaal worden mannen in de schaduw gedrongen. Ze hebben geen namen en hun rol wordt gereduceerd tot ex-man, drummer…
Her Story is een verhaal over hoe vrouwen, na hun wedergeboorte, hun weg in de wereld kunnen vinden en kunnen uitdagen, met humor, diepgang en liefde.
Een absolute aanrader!