Onlangs herlas ik, voor mijn bookclub The Bookworm, Yan Lianke’s The Four Books. De eerste lectuur leverde mijn blog Kamp 99 (16 januari 2013) op. Tijdens mijn tweede lectuur werd ik nog meer getroffen door de gruwelijke passages, in die mate dat ik soms mijn lectuur diende te onderbreken. Ik trachtte dus nu meer aandacht te schenken aan de constructie van het boek waarin vier verschillende stemmen eenzelfde verhaal vertellen, een afwisseling van fragmenten uit elk van deze boeken met een fictieve paginering om een extra realistisch effect te creëren.

Screenshot

Naast ettelijke andere themata wordt het thema van het kannibalisme hier uitvoerig aangehaald: de gevangenen eten door honger gedreven van de dode lichamen van Zone 99. Zelfs de Schrijver snijdt twee stukken van zijn eigen kuiten, kookt ze en schotelt één ervan voor aan de Geleerde ‘als varkensvlees’.
Het motief van het kannibalisme wordt aldus omgekeerd, het wordt een middel tot berouw voor de intellectueel die eindelijk in staat is zijn eigen medeplichtigheid aan het systeem onder ogen te zien en zijn eigen rol als ‘kannibaal’ te begrijpen: in een interview zegde Yan dat de intellectuelen altijd heel goed waren in het bekritiseren van anderen; hier tonen ze berouw en bekritiseren ze zichzelf. Ook Lu Xun gebruikte het kannibalisme als een krachtige metafoor (Dagboek van een gek) om de onderdrukkende aard van het traditionele Chinese Confucianisme en de feodale samenleving aan te klagen, waarbij hij ‘kannibalisme’ gelijkstelde aan sociaal en cultureel kannibalisme dat de menselijke geest verslindt. Het was een scherpe kritiek op een samenleving die mensen ‘opeet’, zowel letterlijk (in zeldzame gevallen van hongersnood) als figuurlijk (door traditie en autoritarisme).

Ook Camus’ filosofie van het absurdisme komt hier aan bod: de gevangenen vinden waardigheid en verzet in zinloze taken zoals het nutteloos smelten van ijzer voor de Grote Sprong Voorwaarts. Het werd een metafoor voor Chinese intellectuelen die historische trauma’s en door de staat gesponsorde amnesie overleven.
The Four Books verdient voor dit en de vele andere themata dus zeker verschillende keren gelezen te worden.
Een rijk boek!

Vorige zaterdag gingen mijn man en ik in Rijsel shoppen: croissants, artisanale kazen, Franse en exotische delicatessen, wijn, mode, boeken…we krijgen nooit genoeg ervan!
Na een lading croissants, faluches, galettes en brioches te hebben ingeslagen, draaiden we de hoek om, richting onze favoriete caviste. Aangekomen in de rue Basse viel ons oog op een prachtig kunstwerkje in een minimalistische etalage: twee Chineesjes in hun knalrood kleedje zaten er gezapig op een zwarte keramische blok terwijl ze hun handen in de mouwen warm hielden.

Gefascineerd stapten we het galerijtje binnen. We werden verwelkomd door andere elegante glimlachende Chinese beelden gedrapeerd in gewaden van verfijnde kleuren. De muren waren gesierd met originele schilderijen. We wisten niet waar eerst te kijken toen plots de kunstenaar tevoorschijn kwam en ons vriendelijk begroette. Hij stelde zich aan ons voor en bleek al even sympathiek als zijn beeldjes.

Tong Ming  佟明 behaalde een diploma in omgevingssculptuur aan de Tianjin Academy of Fine Art. Sinds 1994 woont en werkt hij als zelfstandig kunstenaar in Lille, waar hij zich specialiseert in schilderkunst, kalligrafie en beeldhouwkunst. Hij doceert aan de Ecole Supérieure d’Art in Tourcoing en Arras sinds 1996.Als beeldhouwer houdt hij van volume, waarbij rondheid hand in hand gaat met zachtheid.
Tong Ming hield reeds diverse solo-en groepstentoonstellingen in Frankrijk, België, Nederland en China.

Echt wel (op zijn minst) een bezoekje waard!

Tong Ming
59 rue Basse 59800 Lille