Tash Aws Het Zuiden, enkele maanden geleden nog op de 2025 Booker Prize longlist, kreeg de prijs jammer genoeg niet. Ten onrechte! Tijdens de lectuur van dit heel belangwekkende en indringende boek probeerde ik me af te remmen om het niet in één ruk uit te lezen.

Het verhaal speelt zich af in enkele weken, tijdens de Aziatische financiële crisis van 1997. Ik zat als het ware in een bioscoop te kijken naar een film over de ontwakende en steeds groeiende liefde tussen twee jongens: de laaggeschoolde boerenzoon Chuan en Jay, die uit een intellectuele familie uit de stad komt. Ik genoot van de jungle-ervaringen van het tweetal, de beschrijving van de regenwouden en de plantages, ik rook de kruiden en de geroosterde pepers van de nachtmarkt in het dorp, ik werd kwaad om het racisme tegenover de Chinezen… Een sensueel en heel vernieuwend werk.
Net als in Strangers on a Pier voelen we ook hier dat er veel verzwegen, ja, zelfs verborgen wordt. Die zwijgzaamheid loopt als een rode draad door het boek.

De opbouw van het verhaal is apart: de roman schakelt van een personage op een andere, schakelt van tegenwoordige naar verleden tijd en weer omgekeerd; de vertelling is nu eens in de eerste persoon, dan weer in de derde persoon, de aanpak is meerstemmig: Jay, de hoofdfiguur, zijn moeder Sui Ching, zijn vader Jack en tenslotte ook Fong, Chuans vader vertellen elk hun verhaal.

Ook de ontknoping is, voor mij dan toch, onvoorspelbaar.
Ook heeft de roman een open einde. Dat komt omdat Het Zuiden het eerste deel is van een tetralogisch familie-epos. Naar ik vernam, zou Tash Aw al over de heft zijn met het schrijven van het tweede deel. Nog even wachten dus!

Het Zuiden  Tash Aw
De Bezige Bij Amsterdam 2025

“De gemakkelijkste manier om de schande van de kolonisatie teniet te doen en macht te heroveren, is rijk te worden.”

Tash Aw is van Chinese afkomst en zegt een Chinees te zijn. Zijn twee grootvaders maakten ergens in de jaren twintig de gevaarlijke boottocht van Zuid-China naar het Maleisisch schiereiland. De ene grootvader was een Hokkien uit de provincie Fujian, de andere was afkomstig van Hainan. Beiden ontvluchtten de hongersnood en de burgeroorlog die China toen ondermijnden. Beiden hadden een stukje papier met daarop de naam van een contactpersoon. Ze stonden daar op de dokken, als vreemdelingen verdwaald op een pier…  Maleisië stond toen onder Brits bestuur, vreemdelingen, hoofdzakelijk Chinezen, vonden er gemakkelijk werk en vestigden er zich.

Tash Aw 欧大旭 werd geboren in 1971, in Taipei maar het gezin keerde terug naar Kuala Lumpur, Maleisië, toen hij twee jaar was. Thuis sprak hij Mandarijn en Kantonees, op school sprak hij Maleis en Engels. Later emigreerde hij naar Engeland om er in Cambridge rechten te studeren. Daarna verhuisde hij naar Londen waar hij een MA in creatief schrijven behaalde en zijn literaire carrière begon. Nu woont hij in Parijs.
Tash Aw schreef reeds ontelbare romans, korte verhalen, essays en ook een non fictieverhaal Strangers on a Pier (2016) waarin hij het verhaal van zijn grootvaders vertelt. De precieze redenen van de emigratie van de grootvaders van China naar Maleisië blijven daarbij in stilte gehuld. Toen Tash zijn vader ernaar vroeg, deed deze ze af als ‘saaie verhalen van arme mensen’. Misschien omdat hij niet wilde dat deze redenen het nieuwe, welvarende, vrije leven van het gezin zouden overschaduwen.
“Voordat ik überhaupt wist wat het was om homo te zijn, wist ik wat het was om Chinees te zijn en hierom te worden gehaat.” Tash groeide ook op met het racisme gericht tegen de Maleisische Chinezen. Deze trilogie van ervaringen- een familie waar de zwijgplicht heerste, de omgevende antipathie tegenover de Chinezen en een opkomende homoseksualiteit- leidden de schrijver ertoe onzichtbaar te willen zijn in potentieel vijandige situaties. Dat beschrijft hij krachtig in Strangers on a Pier: de weigering van zijn ouders dat er over hen geschreven wordt, zoniet zouden ze zichtbaar worden. Tash Aw vond deze houding zo deprimerend toen hij opgroeide en zich afvroeg: “Waarom zijn etnische minderheden , zelfs in de literatuur van Maleisië, onzichtbaar? Waarom zijn Chinezen onzichtbaar, terwijl ze in werkelijkheid overal aanwezig zijn?”

Strangers on a Pier, Tash Aw
Fourth Estate, London ((2015)