De laatste en tegelijk boeiendste lezing die ik tijdens The Bookworm Festival in Beijing bijwoonde ging over de legendarische Judge Dee (Rechter Tie) en zijn spirituele vader, Robert van Gullik.

Via een lezing en een quiz konden we het leven verkennen van van Gullik die in zijn detective verhalen de beroemde rechter Tie uit de Tangdynastie opnieuw tot leven bracht.

Dankzij een interactive talk geleid door Marie-Anne Souloumiac, van Gulliks kleindochter, ontdekten we zijn verschillende levens: hij was tegelijk schrijver, sinoloog en diplomaat.

Souloumiac stelde het publiek vragen als: “Waar in China leefde van Gullik? Shanghai, Beijing of Chongqing?” “Welk instrument bespeelde hij? Erhu, guqin of pipa?” “”Welk dier komt frekwent voor in zijn oeuvre? De panda, de gibbon of de sneeuwpanter?” enz…
Wie het juiste antwoord gaf, werd nadien met een Judge Dee detective beloond. Het juiste antwoord werd daarbij toegelicht door een van Gullik specialist, zoals bvb. prof. Shi Ye, titularis van de leerstoel Robert van Gullik en de leerstoel Chinese Cultuur aan de Shanghai Normal University. Ze was speciaal voor de gelegenheid uit Shanghai naar Beijing overgevlogen. Ook van Gulliks vertaler naar het Frans was aanwezig en beantwoordde vele vragen, net als de ambassadeur van Nederland…

Judge Dee, Di Renjie狄仁杰, was een heroïsche figuur in zijn echte leven, maar zijn fictionele leven, na zijn dood was nog meer spectaculair. Di (630-700) was één van de grote rechters en administrateurs uit de Tangdynastie (618-907). Hij was beroemd vanwege zijn empathie, talent en onwrikbaarheid. Maar zijn grootste verdienste was dat hij het hardhandige regeren van Wu Zetian 武则天, China’s enige en wreedste keizerin, versoepelde. Binnen een eeuw na zijn dood was Di reeds een mythe geworden: een heroïsche detective en onderzoeksrechter die de hoofdpersonage was van populaire novellen. In het Westen werd hij beroemd dankzij één man, Robert van Gullik. Via de Judge Dee verhalen introduceerde van Gullik het personage en de wereld van China’s Tang dynastie in het Westen. Zijn boeken werden voor het eerst gepubliceerd in de jaren 1950 en werden warm onthaald. Ze worden nog steeds herdrukt.

Dee’s vader, de Nederlander Van Gullik, Chinese naam高蘿佩 Gao Luopei ,(Zutphen 1910-Den Haag 1967) groeide op in Indonesië. Hij sprak negen talen, wat hij best kon gebruiken als diplomaat. Hij studeerde Sanskriet, Chinees en Japans eerst aan de Universiteit Leiden, nadien aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde studies over Chinese inktstenen, schilderkunst, muziek en… de gibbon. Zijn geschriften over de Chinese sexualiteit en kunst werden door de legendarische sinoloog Joseph Needleham ten zeerste gewaardeerd. Zijn wetenschappelijk werk leidde tot zijn benoeming tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en tot een hoogleraarschap in Kuala Lumpur. Tijdens de oorlog vertegenwoordigde hij in Chongqing de Nederlandse regering-in-ballingschap. Daar huwde hij Shui Shifang, de dochter van een Nationalistische official. Samen hadden ze vier dochters. De diplomaat maakte heel toevallig kennis met Dee in een boekhandel in Tokio. Hij trof hem aan in een verzameling van achtiendeeuwse Chinese detectiveverhalen: Dee Gong An. Dit gong’an (公案, magistrate’s desk) genre had als thema de investigatie van moorden e.a. door onwrikbare lokale rechters.

Van Gullik vertaalde een van de verhalen naar het Nederlands (De vergiftigde Bruid). Daarna spoorde hij detectiveschrijvers aan om verhalen over Rechter Tie te schrijven. Niemand was daartoe bereid, dus schreef hij zelf een serie verhalen. Hij illustreerde ook zelf zijn boeken.

Zijn energie was legendarisch: het schrijven van een boek nam hem slechts twee à drie maanden in beslag. Daarnaast was hij ambassadeur van Nederland in Japan, speelde hij guqin, tekende en schilderde hij én… was hij een voorbeeldige vader.

Van Gullik stierf aan longkanker. Hij was maar 57 jaar. Maar zijn passie voor de Chinese cultuur en zijn hoop, dat zijn boeken de wereld zou introduceren in het universum waarvan hij zoveel hield, leven verder.

Zoals eerder gezegd wordt zijn werk nog steeds herdrukt, meer nog, zijn kleindochter stichtte de ‘Robert van Gullik NOW! Committee’. Deze Committee werkt op projecten om van Gulliks oeuvre te introduceren bij de jonge generatie.

Op The Bookworm Literary Festival kreeg de presentatie van het boek: “Mu Shiying, China’s Lost Modernist” heel wat aandacht. Mu Shiying, wiens fictie het Jazztijdperk van het Shanghai uit de jaren 1930 reflecteert (reden waarom hij ook China’s F. Scott Fitzgerald wordt genoemd) schreef meer dan vijftig novellen in zijn korte leven.

Samen met Shi Zhecun, Liu Na’ou, Du Heng, Zhang Ailing en anderen maakte hij deel uit van de Modernisten, een literaire beweging die ook bekend staat onder de naam New Sensualism of New Sensationalism, 新感觉派 xin ganjue pai.

Mu’s werk schetst het conflict tussen de innerlijke wereld en de buitenwereld van jonge mannen en vrouwen die ernaar streven zich meester te maken van de nieuwe omgeving van een moderne, geïnternationaliseerde metropolis (Shanghai) maar zich tegelijk vragen stellen over hun cultureel erfgoed met zijn waardesystemen. Mu en zijn vrienden waren sterk beïnvloed door de Japanse literatuur uit die tijd en in het bijzonder door het Japanse prototype, de moga. De modan garu of moga, is een jonge vrouw die houdt van dansen en flirten. Ze entertaint de mannen als een courtisane en (maar niet altijd!) zoals een geisha. Mu was gefascineerd door Shanghai’s cabaretcultuur. Dance halls en taxi-dancers, taxi’s wier taak het is fuifnummers van de ene dance hall naar de andere te voeren, waren in het Shanghai van de jaren 1920 razend populair. Ze vormen dan ook een heel belangrijk thema in Mu’s oeuvre. Mu’s bekendste novelle is” Shanghai Fox-trot” (1934). Mu hield heel veel van dansen, hij was een uitmuntend danser. Hij was gefascineerd door de danshostessen die soms, net als in Japan, een ambiguë sexuele rol speelden. Mu was zo in de ban van de allure van die hostessen dat hij uiteindelijk trouwde met een kantonese danseres, Qiu Peipei. Hij ontmoette haar in de Moon Palace Dance Hall in het Hongkou district van Shanghai.

Mu Shiying werd geboren op 14 maart 1912 in Cixi, dichtbij Ningbo, provincie Zhejiang. Zijn vader was bankier en speculeerde op goud maar deed bankroet en stierf van depressie en uitputting. Mu Shiying stapte niet in de voetsporen van zijn vader maar koos voor de wereld van de letteren. Hij studeerde Chinese literatuur aan de Guanghua Universiteit van Shanghai. In 1930 publiceerde hij een korte novelle in het tijdschrift Xiandai, dat uitgegeven werd door Shi Zhecun, Liu Na’ou, Dai Wangshu en Xu Xiacun. Mu werd een protégé van Shi Zhecun en werd goed bevriend met de drie anderen. Mu werd al snel de leidinggevende figuur van het literair modernisme. Een tiental jaar later werd hij general manager van een pro-Japanse krant. In 1940 werd hij door leden van de ondergrondse verzetsbeweging van Chiang Kai-shek neergeschoten, toen hij zich met een riksja naar zijn werk begaf. Er gingen geruchten dat hij in feite een dubbelspion was, maar die geruchten zijn nooit bewezen…

Mu Shiying China’s Lost Modernist
Andrew David Field Hong Kong University Press 2014
ISBN 978-988-8208-14-2

Het boek bevat, naast een interessante maar wat oppervlakkige biografie, zes novellen van Mu Shiying, vertaald door Andrew David Field.

Ik ben een echte pastalover. Pasta onder al haar vormen en smaken. De Italianen houden vurige discussies over de verschillende pastasoorten (korte, lange…) die elk hun aangepaste saus hebben, over de ‘al dente’graad van de pasta, over het aanwenden van verse of gedroogde pasta

Chinezen zijn al even gepassionneerd door dat onderwerp. In China spreekt men van noedels. Het grote verschil tussen Oost en West is, dat noedels daar ook als ontbijt worden verorberd, of als streetfood, zoals een frietje bij ons. Een ander verschil is dat de noedels er op heel verschillende wijzen worden gemaakt. De bereidingswijze van de lamian 拉面is zeker de meest spectaculaire: hierbij wordt het deeg van de noedels telkens opnieuw tot steeds fijnere draden getrokken om nadien in de lucht te worden gedraaid. Een aparte techniek die een jarenlange ervaring vereist. Er is ook de techniek van ‘noedels met het mes snijden’ jiandaomian 剪刀面. Hierbij houdt de chef een stuk noedeldeeg boven een pot met kokend water en snijdt met een groot mes vliegensvlug stukjes van dit deeg, welke direct in het water vallen en koken. Bij verjaardagen wordt dikwijls een kom met slechts één noedel gevuld, een extra lange noedel 一根面(die tot 25 meter lang kan zijn). Dit staat symbool voor lang leven.

Chinese noedels worden droog gegeten, gan mian 干面, of in soep, tang mian 汤面. De begeleidende sauzen zijn ontelbaar. Zo kan je in een noedelrestaurant kiezen tussen verschillende soorten noedels (lamian, jiandaomian…) en verschillende saussoorten!

Rechtover mijn Sinology Institute,dat gelegen is in een kleine hutong vlakbij Gulou, is er zo’n eettentje. Het is er altijd bomvol. Als je dus alleen gaat eten schuif je gewoon aan een tafeltje bij anderen aan. De helft van het Instituut gaat er eten; dus vormen we daar samen een leuke groep.

Na vele verschillende soorten noedelgerechtjes te hebben uitgeprobeerd, heb ik er één als favoriet gerecht weerhouden: ‘youpochemian’ 油泼扯面. Ik ging zo dikwijls mogelijk rechtover de open keuken zitten: daar stak ik veel noedelkennis op!

Hier volgt dan het recept voor de youpochemian.Noedels al dente koken (in bepaalde Chinese winkels zijn verse noedels verkrijgbaar, maar tagliolini of andere pasta zijn ook goed). Noedels met schuimspaan in individuele kommen uitscheppen. Een vooraf in bouillon gekookt pakchoiblad er bovenop leggen. Per kom noedels: beprenkelen met 1 volle soeplepel versnipperde look, 1 volle soeplepel fijngesnipperde pijpajuin en 1 volle soeplepel gedroogde, gebroken chillies (of wat minder voor gevoelige magen). Overgieten met een pollepel kokende arachide- of sojaolie. Met chopsticks eten. Het kookwater van de noedels in een andere kom gieten om als drank bij de noedels te serveren. Echt niet onaangenaam om drinken en, naar men zegt, erg goed voor de gezondheid.

Manmanchi! 慢慢吃！

Li Kunwu 李昆武

“Wie mooi wil zijn moet pijn lijden”. In het feodale China was hét vrouwelijk schoonheidsideaal , kleine voetjes. Chinese mannen vonden zulke voetjes, ook nog lotusvoeten genoemd, sexueel bijzonder aantrekkelijk. De praktijk van het voetbinden duurde meer dan tien eeuwen. Ze ontstond in de Tangdynastie (618-907). Volgens de overlevering was er een keizerlijke concubine in diezelfde Tangdynastie die van nature kleine voetjes had. Vele ouders wilden dat hun dochter op dat schoonheidsicoon zou gelijken en begonnen de voeten van hun dochter af te binden om de groei ervan aldus te verhinderen. Hoe kleiner de voetjes zouden zijn, hoe mooier. Deze traditie werd officieel afgeschaft met de Xinhai revolutie in 1911. Nochtans werd ze in verafgelegen gebieden van China, waar er minder controle van de regering was, verdergezet.

Het verhaal “Les Pieds bandés” (thans niet naar het Nederlands vertaald)speelt zich af begin XX° eeuw. De kleine Chunxiu wordt in haar prille jeugd, ze is amper zes jaar oud, aan de traditie van het voetbinden onderworpen. Dit gebeurt door een vriendin van haar moeder die Chunxiu’s tenen breekt om ze vervolgens tegen de voetzolen om te plooien. Met haar lotusvoetjes zou Chunxiu immers later kans maken op een mooi huwelijk om alzo de sociale ladder te beklimmen. Maar de politieke omwentelingen in China beslisten daar anders over. De Xinhai revolutie van 1911 en later de opkomst van het communisme (1949) zouden Chunxiu’s toekomstdromen teniet doen. Haar voetjes zullen niet langer voorwerp mogen zijn van mannelijke fantasmen want voetbinding wordt van dan af aangezien als een achterlijk overblijfsel van China’s feodale periode! Chunxiu zal haar laatste levensjaren slijten als ayi, kindermeisje, bij de familie Li. Chunxiu was dus schrijvers’ ayi…

Li Kunwu kreeg in Frankrijk snel veel succes met zijn trilogie “Une Vie Chinoise” (besproken in blog van 17 mei 2012). In China had hij reeds vele lianhuanhua (Chinese mangas) op zijn naam. Deze traditionele lianhuanhua waren cartoons die werden uitgegeven in klein formaat, met slechts één tekening per blad. De onderwerpen varieerden van historische verhalen en propaganda tot educatieve kinderboekjes…Li publiceerde ook zichttekeningen van Yunnan, zijn geboortestreek, en haar ethnische minderheden.

De lianhuanhua zijn nu verouderd (alhoewel ik ze nog in Beijing’s grote boekentoren te koop zag staan). Toen Li Kunwu voor de eerste maal naar de BD beurs van het Franse Angoulême kwam, werd het hem snel duidelijk dat de Japanse manga door de Europese cartoon werd beïnvloed. Dat was een keerpunt in zijn carrière van cartoontekenaar en hij schreef, in samenwerking met de fransman Philippe Ôtie, “Une Vie Chinoise”. Zijn trilogie is nu vertaald naar het Chinees.

“Les pieds bandés” schreef en tekende Li Kunwu alleen. Zijn tekeningen stellen een heel levendig beeld voor van het feodale China en de periode erna, tot de culturele revolutie. China heeft gedurende haar 5000 jaar lange geschiedenis heel wat tradities en gewoontes gekend. Maar veel van die tradities komen op school niet echt aan bod. Nochtans, en om Li te citeren: “Il faut entretenir la mémoire chinoise ». Dat is het doel van zijn meesterlijke cartoons.

Les Pieds bandés
Li Kunwu
Kana 2013
ISBN 978-2-5050-1691-5

De constructie van Pingyao begon reeds in de Westelijke Zhoudynastie (1122 v.Chr.-771 v. Chr.). In 1370 ( begin van de Mingdynastie) werd de stad herbouwd en uitgebreid. Tot het einde van de Qingdynastie zou Pingyao niet minder dan 26 maal gerestaureerd worden. Heden vormen de oude muren van Pingyao een (bijna) vierkant. De langste zijde meet 6,4 km. De muren hebben een gemiddelde hoogte van bijna 10 meter. Ze tellen zes poorten. Vanop de muren heb je een mooi zicht op de oude stad.

Nadien bezochten we Rishengchang, de eerste privébank van China die in 1823 werd gebouwd. Tijdens de Qingdynastie betaalde men met zilveren munten. Dit betekent dat handelaars die grote sommen geld moesten vervoeren zich niet altijd veilig voelden. Een wisselkantoor waar cash geld kon omgeruild worden tegen “bills of exchange” (wisselchecques) bracht daarom een veilig alternatief. Cash die gedeponeerd werd in een “branch” (bijhuis) kon tegen een “bill” (checque) worden uitbetaald. Dankzij de Rishengchang bank konden zilveren munten en bills of exchange overal in China worden omgewisseld. Daardoor had Pingyao, waarrond zich een groot financieel netwerk ontwikkelde, controle op de financiële wereld tijdens de Qingdynastie. Deze bank had aldus gedurende 108 jaar een grote invloed op de Chinese economie tot ze uiteindelijk bankroet ging.

De rest van de dag bezochten we boedhistische, taoïstische en confucianistische tempels. In feite krijg je met een ééndagbezoekje aan Pingyao al een heel mooie waaier van Chinese cultuur en godsdienst te beleven.

De volgende dag bezochten we de grote courtyard van de familie Wang, ook nog de “Verboden Stad van Shanxi” genaamd. De courtyard is gelegen op 35 km van Pingyao, in het stadje Jingshen. Het is een luxueus domein, tussen 1762 en 1811 gebouwd door de afstammelingen van de familie Wang, één van de vier families van de Qingdynastie. Een familie die tegelijk befaamde geletterden en rijke landbouwers telde. De “ Verboden Stad” heeft een oppervlakte van 150.000 m2. In totaal telt ze 231 courtyards en 2.078 huizen.

De Oostelijke courtyard met zijn complexe structuren maakt dat je je in een labyrint voelt. We bezochten er de privé school. De Westelijke courtyard heeft een strakkere structuur met een hoofdstraat die van Noord naar Zuid loopt. Drie zijstraten kruisen de hoofdstraat van West naar Oost en vormen alzo het karakter Wang 王.

Met volumewagen en sneltrein keerden we ’s avonds terug naar Beijing. Terug naar de 21° eeuw…

In de voorbije jaren maakte ik reeds vanuit Beijing tegelijk leuke en interessante uitstappen en reisjes. Daartoe gebruikte ik steeds dezelfde tour operator: CCC of China Culture Center. Dit centrum organiseert naast lezingen ook trips en reizen door gans China waarbij de bezochte hotels en restaurants tegelijk heel typisch Chinees zijn en ook tot de topklasse behoren.

Pingyao平遥   stond allang op mijn “te doen lijstje” maar was telkens net niet door CCC gepland tijdens mijn vorige Chinaverblijven. Dit jaar zou dit wel lukken. Ik was dus heel benieuwd het stadje te ontdekken waar Zhang Yimou’s film ‘Raise the Red Lantern’ werd gedraaid.

Pingyao zou een tweedaagse uitstap worden.

Onze “groep” bestond slechts uit vier mensen: een Schotse zakenvrouw die al meer dan twintig jaar in China leeft en werkt, haar Thaise vriendin, een Parijzenaar en ik. We zouden op een vrijdagavond om 18:00 vanuit Beijing Xizhan vertrekken. Beijing telt vier treinstations, één in het Noorden, één in het Oosten, één in het Zuiden en één in het Westen van Beijing, Beijing Xizhan. De sneltrein bracht ons in drie uren in Taiyuan, de hoofdplaats van de provincie Shanxi. We kwamen dus aan omstreeks 21:00 en stapten naar de volumewagen die ons na een twee uur durende rit naar Pingyao zou brengen. Wat ons in Taiyuan alle vier opviel was de zuivere lucht, zo verschillend van de gepollueerde lucht in de hoofdstad! In Taiyuan is het gebruik van bromfietsen en moto’s verboden.

Rond elf uur ’s nachts kwamen we dan eindelijk aan in het stadje waar bij zonsondergang de rode lantaarns worden geheven. Ik ben China nu al langzamerhand gewoon maar die lantaarns gaven me een vreemd gevoel: ik waande me plots in het feodale China. Een cultuurshock, wie had dat nu gedacht? Na al die jaren?

We werden naar ons hotel gebracht, De Ju Yuan, gelegen in het oude stadsgedeelte. We vernamen later dat Giscard d’Estaing hier ook had gelogeerd. Ik zag een historische film voor mijn ogen voorbijgaan toen ik mijn kamer binnenkwam.

Daar stond geen bed maar een kang: een grote stenen bedstoof met onderaan een opening langswaar hij vroeger werd voorzien van hete kolen om hem op te warmen en aldus een warm bed en meteen een warme zitplaats voor overdag te voorzien. Aan de wand hingen oude calligrafieën, de zetels waren in Mingstijl, de deur ging open (en dicht) met…een echte, oude kadenas. Zalig! Alles was echt, geen kitch!

‘s Anderendaags begon de uitstap met een wandeling op de muren van het omwalde stadje.

In het feodale China werd het de vrouwen verboden om op scène te acteren. Vroege Yueju’s werden dus uitsluitend door mannen gespeeld. Op het einde van de Qingdynastie begonnen ook vrouwen in een opera te acteren, althans in de Peking opera. Dit werd al snel heel trendy en beïnvloedde aldus de introductie van actrices in de Yueju. De ‘allemaal vrouwen’ opera’s had tot gevolg dat de meeste opera’s zich beperkten tot liefdesverhalen zoals de ‘Droom in de Rode Kamer’, de ‘Legende van de Witte Slang’ enz.

Na de stichting van de Volksrepubliek China werden deze privaat gerunde troepen staatseigendom. De opera was toen in volle bloei. Tijdens de Culturele Revolutie (1966-1976) werden de Yuejutroepen vervolgd en ontbonden.

Met de openingspolitiek van Deng Xiaoping werd deze opera in ere hersteld. In 2006 werd de Yue opera een deel van de Unesco Cultural Heritage.

De muziek van de Yueju is elegant, delicaat, en drukt de gevoelens van de acteurs uit. Er wordt gezongen in het Cantonees dialect. Chinese percussie instrumenten als yang qin, erhu, zhonghu maar ook westerse muziekinstrumenten als viool en cello maken deel uit van het orkest.

De kostuums zijn elegant en verfijnd van kleur. Ze refereren naar mooie dames uit de traditionele schilderkunst. Ze verschillen van de soms schreeuwerige kleuren en de (met triviale details geladen) kostuums van de traditionele opera. Er worden hier ook geen maskers gebruikt.

Men neemt aan dat, indien de Yueju Shengzhou niet verlaten had om werkgelegenheid te zoeken in het nabije Shanghai, hij ofwel niet meer zou bestaan ofwel slechts tot een dorpsoperaatje zou zijn herleid. Shanghai verleende de Yue opera de artistieke bodem waarop hij zich kon ontplooien tot een levendig en schitterend spektakel waarvoor hij vandaag zo geapprecieerd wordt. Daarom noemen vele Chinezen hem…Shanghai opera!

Beste lezer, door een ernstig en moeilijk op te lossen technisch probleem bleef mijn blog Tangyuan een paar maanden weg van internet. We zijn er terug en halen meteen alle achterstand in!
Dank voor uw lezerstrouw!

Op 16 maart, tijdens mijn verblijf in Beijing, had ik de gelegenheid een voorstelling van Yue opera, Yueju越剧  bij te wonen. Een echte, volledige, drie uur durende voorstelling. Geen spektakel opgebouwd uit verschillende operastukjes waarop buitenlandse toeristen zo tuk zijn! Die avond haastte ik me naar het National Center for the Performing Arts, gelegen ten westen van Tian’Anmen en gebouwd door Paul Andreu.

Men speelde er de Droom in de Rode Kamer, naar de roman van Cao Xueqin, één van de vier grote klassiekers uit de Chinese literatuur. Deze opera was zo verschillend van die uit Beijing, de Peking opera, van die uit Kunqu, van die uit Suzhou of nog van de Sichuan opera! Het werd een prachtige, ontspannende avond… Ik besloot dus op zoek te gaan naar de roots van deze opera die zijn naam ontleende aan Yue, de oude benaming voor het huidige Shaoxing. (Ju betekent opera).

Vergeleken met de 600 jaar oude Kunqu wordt de 100 jarige Yueju aangezien als de jongste telg van de grote operafamilie. In tegenstelling met de grootse Peking opera wordt deze opera, die slechts uit vrouwen bestaat, door romantiek en subtiliteit gekenmerkt. De bekende drama recensent Liu Housheng, vergelijkt de Yueju met “Een vrouw van twintig die geboren is op het platteland maar naar de stad verhuisde om er geld te verdienen en uiteindelijk haar eigen karakter vormde door uit haar omgeving te leren”.

De Yueju is een folkopera afkomstig uit Zhejiang, Zuid-Oost China. Op het einde van de Qingdynastie (1644-1912) werden op het platteland van Shenzhou zowat overal zangvoorstellingen gegeven. Ze droegen de naam luodichangshu, letterlijk op de grond gevallen verhalen en liederen. Ze werden bij de plattelandsbevolking warm onthaald en werden mettertijd van grote betekenis. Ze werden door kleine rondreizende theatergroepen in dorpen en stadjes ten tonele gebracht.

Mettertijd evolueerden de gezongen vertellingen naar toneelstukjes met verschillende rollen. Op 27 maart 1906 gaven Gao Binghuo, Li Shiquan…een voorstelling in Dongwangshu. Dit was de eerste maal dat er een officiële Yueju werd gespeeld. Deze datum en plaats worden beschouwd als het geboortejaar en de geboorteplaats van de Yueju, maar de opera droeg toen nog niet die naam. Yueju werd toen xiaogeban, troep van kleine liedjes, genoemd. De naam xiaogeban veranderde later in shaoxingwenxi. Die naam zou ook wijzigen.

Yuejuacteurs gaven vanaf 1917 voorstellingen in Shanghai. In Shanghai veranderde vanaf 1923 de ‘allemaal-mannen opera’ in een ‘allemaal-vrouwen opera’. Maar het was slechts in 1938 dat deYuejutroepen, die intussen uitsluitend uit vrouwen bestonden, echt populair werden in Shanghai. Van dan af zal men ze nog uitsluitend Yueju noemen.

Een heel interessant debat dat ik bijwoonde in The Bookworm (Sanlitun, Beijing) was dat van “Leta Hong Fincher in Conversation”.
Ze schreef een boek dat in mei zal verschijnen “Leftover Women: The Resurgence of Gender Inequality in China”.
Een eeuw geleden hielpen de Chinese feministen, die vochten voor de emancipatie van de vrouw, tot de oprichting van de Volksrepubliek China. In die geest verkondigde Mao in 1949: “de vrouw houdt de helft van de hemel open”.
In het begin van de Volksrepubliek streefde de Communistische Partij ernaar de ongelijkheid tussen man en vrouw op te heffen.

Jammer genoeg zijn bepaalde van de rechten die de vrouw had bekomen, in post-socialistisch China verdwenen.
De vrouwen worden sedertdien onder meer door familie en regering onder druk gezet om vanaf de leeftijd van 25 jaar te trouwen. Indien de vrouw op haar 35e nog geen man heeft gevonden, is ze zelfs meer dan een leftover woman: ze is een shengnü , een heilige vrouw zonder sex.
De privatisatie van de woningen in 1998 had een ander gevolg: de vrouw heeft geen recht op eigendom, het eigendom behoort toe aan de man.
De Chinese regering spoort (hoog)opgeleide vrouwen aan om te trouwen. Deze vrouwen hebben meestal een goede baan en zien het niet zitten om van het recht op gemeenschappelijk eigendom af te zien.
Ze worden ook aangespoord om vlug een kind te maken daar de vergrijzing van de bevolking een ernstig probleem wordt. Daardoor wordt hun carrière ook op het spel gezet.
Bovendien lijdt 25% van de vrouwen onder huiselijk geweld.
De regering doet niets aan die toestanden. De Chinese regering wil alleen de stabiliteit behouden en focust zich op misdaad, corruptie enz…

Leta Hong Fincher, een Amerikaanse met Chinese roots, hoopt vurig dat haar boek naar het Chinees zal worden vertaald.
Haar verontwaardiging over de huidige toestand van de Chinese vrouw culmineert met de uitspraak: “En zeggen dat de vrouw in de Songdynastie recht op eigendom had!”
Er waren nog vele andere, interessante lezingen, zoals de lezing van Marie-Anne Souloumiac, kleindochter van Robert van Gullik, sinoloog, diplomaat en schrijver van de zestien Rechter Tie detectives.
Souloumiac bracht haar lezing onder vorm van een quiz aan de hand van oude foto’s van haar grootvader.
Een grote gebeurtenis in het bijzijn van de ambassadeur van Nederland, de Franse vertaler van Robert van Gullik, een prof uit Shanghai die lesgeeft over van Gullik en vele anderen.
Een spetterende lezing-quiz die als gevolg had dat iedereen in de boekenwinkel Rechter Tie detectives ging kopen om ze door haar te laten signeren.

De avond viel. We gingen naar de bar om een hapje en een glaasje lekkere Franse rode wijn.

The Bookworm: Eat Drink Read

The Bookworm is een begrip in Beijing,  voor expats en ook voor Chinezen.
The Bookworm is een ontmoetingsplaats, en dit niet alleen voor boekwormen, want je kan er niet enkel lezen en boeken kopen maar ook eten en drinken.

De vestiging in Beijing (er is ook één in Suzhou en één in Chengdu) is gelegen hartje Sanlitun, de wijk van de ambassades.
Je komt het complex binnen via een uiterst gezellige bar, modern en trendy waar je je favoriete coctails kan drinken.
De linkerruimte is het restaurant waar je o.a.heerlijke quiches met sla en frietjes kan eten. Dit is voor het geval je het Chinese eten wat beu bent.
Maar je kan er ook gewoon genieten van een thee of een smoothie en verschillende Franse wijnen, frisdranken, koffie…
In de festivalperiode is dit de plaats waar de lezingen doorgaan.

Laat je de resto links en ga je rechtdoor dan kom je uit op de boekenwinkel. Engelse boeken waarvan vele vertaald zijn uit het Chinees. Ook deze ruimte is uiterst gezellig, je kan er zelfs iets drinken en eten.
Maar het gezelligste aan The Bookworm is dat je er de hele dag met een hapje en een drankje kunt doorbrengen zonder dat men je maar iets vraagt. Cool! Velen werken er dan ook ijverig op hun pc. Het wifi wachtwoord is “I love to read”.

The Bookworm organiseert vele activiteiten zoals booktalks, wijn- en whiskydegustaties, quiz nights of nog ‘the Writing Circle’, een workshop waarbij schrijvers in spe tweemaal per week bijeenkomen, raad krijgen en ideeën kunnen uitwisselen.

Maar het hoeft niet allemaal ernstig te zijn: zodra het weer zachter wordt gaat het terras open en kan je er gezellig zitten. Ik zeg niet dat het panorama de moeite is om te bewonderen maar de zetels zitten comfortabel  en het is er ook stemmig.

Toen ik vorige maand in Beijing aankwam was mijn eerste taak: tickets kopen voor het literair festival in The Bookworm. Reeds het 8° festival, dat dit jaar plaatsgreep van 7 tot 21 maart.
“A giant celebration of literature and ideas that will bring together diverse voices from China and beyond”.
Twee weken literair genot. Een forum voor literatuur, denkvermogen en debat.
Ik had geluk, nog geen enkel event was uitverkocht!

Het eerste debat dat ik bijwoonde, “Flash!”, was een discussie tussen één van mijn favoriete schrijvers, Yan Lianke, en Lao Ma, een opkomende schrijver die al aardig wat succes kent. “Individuals” is zijn laatste boek.
Flash fictie is een genre van verhalen met niet meer dan 300 woorden. Het wordt gekenmerkt door heel bondige beschrijvingen en beknopte novellen. Dit is een nieuwe trend in de Chinese literatuur.
Yan Lianke stelde dat er geen correlatie is tussen de lengte van een roman en de kwaliteit ervan. Beide schrijvers verwezen naar het werk van Pu Songling, Lu Xun en Alice Munro.
Lao Ma, schuilnaam voor Ma Junjie, is prof literatuur in Renmin University, Beijing.
“Individuals”, een boekje van 178 bladzijden, telt 55 verhalen. Sommige zijn maar één pagina lang.
Lao Ma parodieert de enggeestige man van de straat, gefrustreerde professoren en pompeuze officials.
Hij snijdt thema’s aan als corruptie, onzedelijk gedrag, het verdorven hiërarchische systeem…
Zijn Lao Ma’s verhalen “fictie”?
“De themata van mijn verhalen weerspiegelen realia, ze zijn flashpoints van China’s huidige toestand. Niet alleen observeer ik, ik participeer ook aan mijn verhalen. (…) De menselijke gebreken die ik hekel, zijn niet alleen die van de anderen maar ook de mijne”.

Individuals
flash fiction by Lao Ma
Edited by Mark Kitto
Make-Do Publishing
ISBN 978-988-16775-3-2