Dan voelt men vanuit de buik de koorts opstijgen. Nadien loopt de koorts naar de voetzolen, de hals, de vingertoppen, men wordt steeds heter. Was het Andersen niet die “ Het meisje met de zwavelstokjes” schreef? Die oude Deen had gelijk:  voor ze sterven van de honger hebben de mensen koorts. Als de koorts verdwenen is, gaan ze dood.

Toen ik weer bij zinnen kwam had ik enige tijd nodig om de dingen rond mij duidelijk te onderscheiden. In de verte zag ik rook. Toen had ik maar één gedachte : het kon niet anders dan rook uit een keuken zijn. Ik sleepte me er naartoe. Ik zou echt niet kunnen zeggen hoe ik er geraakt ben. Ik kwam aan bij een huis. Ik duwde op de deur en vroeg om hulp, om eten. Niemand antwoordde. Misschien was mijn stem te zwak, ik ging naar binnen.

Bij het vuur zat een man die zo mager was dat zijn lippen zijn tanden ontblootten. Zijn blik was zo glinsterend dat hij er angstaanjagend uitzag. Ik vroeg, geef me iets te eten. De man schudde het hoofd. Ik zei, je bent mijn grootvader, mijn voorvader, geef me wat te eten. De man bleef het hoofd schudden. Ik zei, bedoel je dat niets hebt? Wat kook je dan op het vuur? Een slok warm water is ook al goed. Dan is die man beginnen wenen.

Onderstaand  kortverhaal speelt zich af in Yunnan, waar de schrijver een groot deel van de Culturele Revolutie heeft  doorgebracht.
Waarschijnlijk heeft men hem dit verhaal verteld.

Rook uit een keuken
炊烟

A Cheng
阿城
vertaling: Maud Thiery

Hij noemde zijn dochter Schone. Haar familienaam was Zhang, natuurlijk. Zijn universiteitsvrienden zegden, Schone, die naam is niet slecht gekozen maar wel een beetje volks. Zhang, je bent een belezen man, waarom vind je geen elegantere naam?
Waarop Zhang antwoordde: waarom zou deze naam volks zijn? Hij is concreet. Wat wens je meer in onze tijden? Het is een stevige naam.

Zhangs vrienden zegden: stevig? Mineraal zou dan beter passen, of nog Vulkaanrots of nog, Sedimentrots. Stevigheid, dat kennen we, het is onze specialiteit.
Zhang had aan de universiteit geologie gestudeerd.

Schone was in de winter geboren. Toen het lente werd pakte Zhangs vrouw Schone warm in en nam ze mee naar buiten voor een zonnebadje.
De wind was komen te staan. Waarom keer je niet terug naar binnen met die wind? vroeg Zhang aan zijn vrouw.
Als ze geen zonlicht krijgt zal Schone de calcium die ze inneemt niet kunnen assimileren, was het antwoord.
Leg ze dan in de zon naast het raam. Maar zijn vrouw argumenteerde dat de ultravioletstralen niet door het glas kunnen en dat het organisme deze stralen nodig heeft voor de calciumassimilatie. Het heeft dus geen zin om ze achter een raam te leggen.
Wacht dan toch tot de wind verzwakt is om naar buiten te gaan, zei Zhang.

Zo snel als de bliksem hief Zhang zijn hand en sloeg moeder en dochter die wankelden onder de slag.
Bij het verrichten van geologisch onderzoek gebruikte Zhang dagelijks een hamer om de stenen te breken, hij had een herculische kracht. Zijn vrouw, die de klop niet had zien aankomen zakte in elkaar op de grond. Haar moederreflex deed haar in extremis omdraaien om op de rug te vallen, Schone stevig tegen haar borst aangedrukt.
Schone barstte in tranen uit. Zhangs vrouw bloedde uit haar achterhoofd. Zij die nooit iemand had uitgescholden, schold haar man uit, Zhangs vrouw schold Zhang uit.

Zhang stond daar wezenloos, hij beefde over gans zijn lichaam, hij was versteld, het zweet liep hem in zijn nek.
Zhang werd naar het ziekenhuis gebracht. Pas na twee dagen vertelde hij—–

Zuo yuezi, de maand zitten
坐月子

Deze opgelegde rust van een maand gaat echter gepaard met tal van taboos en musts, van verboden en geboden.

In vroeger tijden waren de regels bijzonder strict en als volgt:

*niet naar buitengaan en direct contact met wind vermijden

*dikke soep eten, gemaakt van kip, varkensribbetjes, varkenspoten en sojabonen want dit bevordert de eetlust en de melksecretie

*borstvoeding geven want dat bevordert de baarmoedercontractie en de moedermelk is rijk aan antilichamen wat het kind obesitas, diabetes, coronaire hartziekten, eczeem en asthma zal besparen.

 

“Zuo yuezi” , deze verplichte rust in de maand na de bevalling,heeft zijn oorsprong niet gevonden in de TCM (Traditional Chinese Medecine)maar wel in het Boek van de Riten, een van de Vijf Klassieken. Daarin wordt dit gebruik beschreven als een postnatale familiale ceremoniële rite die symbool staat voor de transformatie van de jonge vrouw tot moeder en van haar definitieve intrede als volwaardig familielid in de familie van haar man.
De toepassing van deze rite vindt zijn oorsprong in de Songdynastie (960-1279).
“Zuo yuezi”  wordt nog steeds door de jonge Chinese moeders nageleefd, zelfs door de meest moderne onder hen.
Gelukkig zijn de regels wat versoepeld dankzij de wijdverspreide moderne hygiëne.

Baden is nu wel toegelaten. Post-natale infecties wegens onhygiënisch sanitair zijn nu uit den boze. Een bad mag vanaf de derde dag na de verlossing. Idem voor het wassen van het haar (mag wel pas vanaf de zevende dag na de bevalling) en het poetsen van detanden.
De moeder mag zes uur na de bevalling uit bed om te urineren, na 24 uur mag ze in bed rechtop zitten en na 10 dagen mag ze postnatale oefeningen doen.
Maar…geen sex gedurende 100 dagen!

Al deze dont’s en musts worden door de ervaren schoonmoeder goed in het oog gehouden en nagevolgd, tenminste als ze niet buitenshuis gaat werken.
In dat geval zal de jonge moeder misschien kiezen om die maand door te brengen in een “zuoyuezi center”.
Deze centra zijn sinds de jaren 1980 bijzonder populair geworden.
Een eerste mogelijkheid is de maand door te brengen in het centrum vande kliniek waar men bevallen is.
Een alternatief bieden de private centra, die op hotels lijken maar wel adequaat verplegend personeel hebben.
Vrouwen die net bevallen zijn, zijn zwak en worden heel yin. Ze hebben energie nodig en moeten dus meer yang voedsel innemen.
Het in acht nemen van de bovengenoemde zuoyuezi regels zal ook de yang in hun lichaam doen toenemen. Aldus zullen de jonge moeders vlugger van hun zwangerschap en bevalling herstellen en niet ziek worden.

In China wordt onze westerse slogan “Obey your body” wel op een heel oosterse manier nageleefd…

Elk jaar grijpt in het uiterste noorden van China, in de provincie Heilongjiang die aan Siberië grenst, een feëriek festival plaats: het ijs-en sneeuwsculpturenfestival van Harbin 哈尔滨国际冰雪节 Ha’erbin guoji bingxue jie.
Officieel starten de festiviteiten op 5 januari en duren een maand. Maar het is eigenlijk niet ongewoon dat ze vroeger starten en/of later eindigen, afhankelijk van het weer…

De oorsprong van dit festival loopt terug tot de Qingdynastie.
Meer dan honderd jaar geleden holden lokale vissers stukken ijs uit en plaatsten kaarsen erin om zich ’s nachts te verlichten. Mettertijd evolueerden de ijslantaarns van functionele naar esthetische voorwerpen.
Winter 1963 werd de eerste Ijslantaarnshow gehouden. Na een onderbreking tijdens de culturele revolutie werd hij in 1984 in ere hersteld.
Deze ijsshow werd ieder jaar groter en in 2001kreeg hij de naam van China Harbin International Ice and Snow Sculpture Festival.
Dit jaar viert het festival zijn 30 jarig bestaan! Het is werelds grootste ijs en sneeuwfestival.

Bij sommige stukken wordt gedeïoniseerd water gebruikt om het ijs zo transparant te maken als glas. Die transparantie samen met het gebruik van polychroom licht verhoogt de multidimensionele sfeer en schoonheid van de sculpturen.

Als de zon ondergaat gaan de kleurrijke lichten aan: dit is het beste moment om in de ijs- en sneeuwsculpturen rond te lopen.

 

Het paard in de Chinese cultuur

De aristocratie wendde ook paarden aan voor vermaak, zoals jacht en polospel. De rijkdom werd bepaald door het aantal paarden dat de rijkoets van de heer vooruittrok.
De lagere klassen mochten geen paarden berijden.

Het paard is in de schilderkunst en de keramiekkunst alom vertegenwoordigd.
De prachtigste paardenportretten dateren uit de periode van de Tangdynastie (618-907).
Night-Shining White was de naam van een paard met een heel gespierde borstkas. Het ontleende zijn naam aan zijn glinsterende maanwitte vacht. Het was het favoriete paard van keizer Xuanzong, de machtigste keizer van de Tangdynastie.

Night-Shining White poseerde voor zijn portret tussen 740 en 756. Het werd dikwijls door Han Gan, de beroemde paardenschilder die werkzaam was aan het hof van keizer Xuanzong, geschilderd. Maar het werd ook door andere Tang schilders ‘geportretteerd’ en tegelijk bezongen door de beste hofdichter van de Tangdynastie, Du Fu.
In  de Tangdynastie krijgt het paard zijn adelbrief: de keizers stellen selectieve programma’s op punt om volbloed paarden te kweken en alzo hun paardenstapel te verbeteren.

 In diezelfde periode werden tegelijk de mooiste keizerlijke sancai paarden vervaardigd: dit zijn keramieken beelden in de kleuren rood,groen en okergeel.

Paarden, die weleens met draken werden geassocieerd, speelden al heel vroeg in op de verbeelding van de Chinezen.
Ze hadden niet alleen een artistieke en  mythische rol. Ze waren ook onmisbaar op militair gebied:  China werd constant bedreigd door de barbaren uit Noord- en Centraal Azië die uitblonken door hun paardrijkunst en door hun kleine en heel snelle paarden (Dzengis Kahn zou uiteindelijk dan toch China veroveren en in 1279 de Mongoolse Yuandynastie stichten (1279-1368)).
En laten we niet vergeten dat paarden ook een belangrijke rol speelden voor de handel langs de zijderoute.

Het paard heeft altijd deel uit gemaakt van de grote projecten  van de mens, maar in China heeft het blijkbaar een complexer  rol gespeeld dan waar ook.
 Het jaar dat op 31 januari start zal een vrolijk lentefeest kennen dat in het teken van het paard een jaar succes belooft:

Labajie

Labajie vindt zijn oorsprong in de Chinese oudheid. Een uitzonderlijke oogst werd door het volk aangezien als een zegen van god. Het volk hield dan ook een grote ceremonie om de oogst te vieren: de la腊ceremonie, de ceremonie van de laatste maanmaand. Deze ceremonie hield ook een offerritueel voor de voorvaderen in, waarna de aanwezigen getracteerd werden op een porridge, zhou 粥, bereid met de nieuw geoogste koren en pluimgierst. Dit feest was een van de eerste traditionele uitingen van een gemeenschapsfestijn.
 In de 5° eeuw officialiseerde de regering dit festijn: op de 8° dag van de 12° maanmaand zou men het labafestival vieren.

Toevallig zou Sakyamuni op de 8° dag van de 12° maand de verlichting hebben bereikt. Bijgevolg, door de introductie van het boeddhisme in China ( 5° eeuw), werd deze dag ook gevierd als de dag van de Verlichting.
Men vertelt dat Sakyamuni  reeds gedurende vele jaren het boeddhisme had beoefend en daardoor heel sterk was vermagerd en verzwakt. Hij stond op het punt om alles op te geven toen een herdersmeisje hem een kom zhou te eten gaf. Na het eten ervan kreeg Sakyamuni opnieuw energie, dit bracht hem opnieuw op het rechte geloofspad.
Hij ging mediteren onder een bodhi boom en kreeg dus de verlichting…op de 8° dag van de 12° maanmaand.
Om deze gebeurtenissen te herdenken maken de boeddhisten zhou met gedroogd fruit en noemen het labazhou 腊八粥.

Het eten van labazhou werd heel populair in de Qingdynastie (1644-1912). De keizer, de keizerin en de prinsen gaven labazhou aan zowel overheidspersonen als aan dienaren te eten.
Iedereen genoot van de dis in familieverband, tegelijk werden gelukswensen uitgewisseld.

Eerst worden de hoofdbestanddelen met water op zacht vuur gegaard, nadien worden de supplementaire bestanddelen samen met suiker, rozebottel en zoete osmanthus toegevoegd.

De lekkerste labazhou eet men in Beijing, zo beweren de fijnproevers
Vorige week woensdag werd in Yonghegong,  de lamatempel, gratis kommen labazhou uitgedeeld. Een dag waar de talrijke bedelaars rond de tempel vast naar hebben uitgekeken…

Kerstbomen in China

Kerst is in China geen traditioneel feest.

In China is slechts een heel klein percentage van de bevolking katholiek. Kerst is bijgevolg in dit land zo goed als niet gekend, tenzij in grote steden waar veel expats wonen. Daar kan je mooi versierde kerstbomen bewonderen en kerstversiering kopen.

Een traditie die de laatste jaren meer en meer populair wordt is het geven van appels. Deze speciale appels kan je kopen in de winkels. Ze zijn met een kleurig papier aangekleed.
De Chinezen geven elkaar op kerstmisnacht appels omwille van de homoniemen 苹果pingguo (appel) en平安夜 pinganye (stille nacht).

Zhou Youguang, de uitvinder van het pinyin